5 ┼×ubat 2021

─░nsanlara mutlu olmay─▒ ├Â─čretebilir misiniz?

Pozitif Psikoloji ve Mutluluk

insanlara mutlu olmay─▒ ├Â─čretebilir misiniz? Para mutluluk getirir mi? Neden kimileri di─čerlerine g├Âre daima mutlu g├Âr├╝n├╝r? insanl─▒k haline ili┼čkin bu yayg─▒n ve temel sorunlar, yak─▒n ge├žmi┼če kadar psikologlar taraf─▒ndan nispeten g├Âz ard─▒ edilmi┼čtir.

Pozitif psikoloji Pozitif psikoloji bireylerde ve gruplarda olumlu duygulara, erdemli davran─▒┼člara ve optimum performansa neden olan etmenleri ve s├╝re├žleri ara┼čt─▒r─▒r. Esasen az say─▒da “kendilik (self) psikolo─ču” sa─čl─▒kla, uyumla ve doruk performansla daima ilgilenmi┼č olsa da, mutluluk ├╝zerine ├žal─▒┼čma yapmak ├Ânemsiz, hatta abes bulunmu┼čtur. Bu muhtemelen hala ge├žerli bir g├Âr├╝┼čt├╝r: Her 100 ciddi psikoloji kitab─▒ ve makalesinden 99’u depresyonla ilgiliyken yaln─▒zca biri mutlulu─ču konu al─▒r. ├ľte yandan, mutlulu─čun mutsuzlu─čun kar┼č─▒t─▒ olmad─▒─č─▒n─▒ da 50 y─▒ld─▒r biliyoruz. Hatta bunlar nerdeyse birbirleriyle ili┼čkisiz kavramlard─▒r.

Mutluluk psikolojisi ├╝zerine ilk kitaplar 1980’lerde g├Âr├╝lmeye ba┼čland─▒. Ard─▒ndan bu konuda uzman birka├ž akademik dergi ortaya ├ž─▒kt─▒. Pozitif psikoloji hareketinin adamak─▒ll─▒ bir burs deste─čiyle canlanmas─▒ i├žinse, yeni milenyumu beklemek gerekti. Bundan sonra pozitif psikoloji bir├žok ├╝nl├╝ psikolo─čun ara┼čt─▒rma oda─č─▒n─▒ olu┼čturdu; bug├╝nse, mutluluk ├╝zerine ├žal─▒┼čmalardan daha geni┼č bir alan─▒ kaplamaktad─▒r.

Temel konular Mutluluk psikolojisi filozoflar, teologlar ve siyaset├žilerin y─▒llard─▒r pe┼činden ko┼čtu─ču baz─▒ temel sorular─▒ yan─▒tlamaya ├žal─▒┼č─▒r. llk soru dizisi mutlulu─čun tan─▒m─▒ ve ├Âl├ž├╝tleriyle ilgilidir; ikincisi neden baz─▒ gruplar─▒n b├Âylesine mutlu ya da mutsuz oldu─ču; ├╝├ž├╝nc├╝s├╝ ise, mutlulu─ču art─▒rmak i├žin ki┼činin ne yapmas─▒ (ya da yapmamas─▒) gerekti─čidir. Bilim tan─▒mlarla ba┼člar. O halde, mutluluk nedir? Kimi zaman iyi olmakla, halinden memnun olmakla, huzur ve tatmin duygusuyla tan─▒mlan─▒r ya da ya┼čamdan memnun olmakla ya da bir o kadar psikolojik bir s─▒k─▒nt─▒ bulunmamas─▒yla ilgili g├Âr├╝l├╝r. Haz, keyif ve ne┼če ba─člam─▒nda da tan─▒mlanmaya ├žal─▒┼č─▒lm─▒┼čt─▒r. Ak─▒┼č halinde olmak mutlu olmak demektir.

─░lginizi ├çekebilir:   Duyars─▒zl─▒k Vir├╝s├╝

Ara┼čt─▒rmac─▒lar taraf─▒ndan kullan─▒lan terim, genellikle “├Âznel iyilik hali”dir. Bireylerin kendi ya┼čamlar─▒ ve genel taoninleri hakk─▒nda nas─▒l genel ve ki┼čisel bir de─čerlendirme yapt─▒klar─▒n─▒ ifade eder. Yani, kendi iyilik halini de─čerlendiren bireyin kendidir; ne ko├žlar─▒, dan─▒┼čmanlar─▒ ya da g├╝nah ├ž─▒kartt─▒─č─▒ papazlar, ne de ├Â─čretmenleri, terapistleri ve kuramc─▒lard─▒r.

Bu ki┼čisel de─čerlendirmeler iki alana ayr─▒labilir: i┼čte ve evde memnun olmak; kendinden ve ba┼čkalar─▒ndan memnun olmak. Ki┼či kendini bu alanlardan birinde daha memnun, di─čerinde daha memnuniyetsiz hissedebilir; ancak yine de bunlar birbirlerine s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒l─▒k g├Âsterme e─čilimindedir. ┼×ans─▒n iyi gitmesi (piyangoda kazanmak) ya da ├žok ciddi bir kaza ge├žirmek (fel├žli kalmak) gibi ├Âzel durumlara g├Âre dalgalanmalar olabilir ve olur da zaten; ancak g├Ârece k─▒sa bir s├╝re sonra, ki┼činin karakteristik d├╝zeyine geri d├Âner.

Mutlulu─ču ├Âl├žmek

├ço─ču mutluluk ├Âl├ž├╝m├╝ standardize anketler ya da g├Âr├╝┼čme listeleriyle yap─▒l─▒r. Bilgilendirilmi┼č g├Âzlemciler, yani ki┼čiyi iyi tan─▒yan ve s├╝rekli g├Âren ki┼čiler taraf─▒ndan da yap─▒labilir. Bir de, ki┼čilerin kendilerini bir g├╝n, hafta ya da ay i├žinde ka├ž kez ne kadar mutlu hissettiklerini bildirdi─či ve bu derecelendirmelerin toplan─▒p de─čerlendirildi─či deneyim ├Âmeklemi y├Ântemi vard─▒r. Bir ba┼čka ├Âl├ž├╝mde de, ki┼činin belle─čine ba┼čvurulup, ge├žmi┼č hakk─▒nda kendini a─č─▒rl─▒kl─▒ olarak mutlu mu yoksa mutsuz mu hissetti─čine bak─▒l─▒r. Sonuncu olarak, beynin taranmas─▒ndan r├╝k├╝r├╝kte kortizol d├╝zeylerine kadar her ┼čeyi inceleyen ve hen├╝z oturmam─▒┼č ama geli┼čmekte olan fiziksel ├Âl├ž├╝mler vard─▒r. Mutlulu─ču g├╝venilir ve ge├žerli olacak ┼čekilde ├Âl├žmek ├žok da zor de─čildir.

Mutluluk bir i┼če yarar m─▒?

Elbette! Ara┼čt─▒rma kan─▒tlar─▒na g├Âre, ba─č─▒┼č─▒kl─▒k sistemleri de g├╝├žl├╝ oldu─čundan, mutlu ki┼čiler mutsuzlardan daha sa─čl─▒kl─▒ ve daha uzun bir hayat s├╝rerler. ─░┼člerinde daha ba┼čar─▒l─▒ olma ve daha iyi sosyal ili┼čki kurma e─čilimi g├Âsterirler. Di─čerlerinden daha ├žekicidirler. Mutsuz ki┼čilere g├Âre kendileriyle daha bar─▒┼č─▒kttrlar ve her t├╝rden aksilikle daha iyi ba┼č ediyor g├Âr├╝nmektedirler. Mutlu ki┼čiler daha yerinde kararlar verir ve daha yarat─▒c─▒ olma e─čilimi ta┼č─▒rlar. Mutsuz ki┼čilerse, tehlike ya da ba┼čar─▒s─▒zl─▒k i┼čaretlerine kar┼č─▒ tetikte bekleyerek zamanlar─▒n─▒ ve enerjilerini bo┼ča harc─▒yor g├Âr├╝n├╝rler. Bu da onlar─▒ t├╝ketir.

─░lginizi ├çekebilir:   Mutlu Olmak ─░├žin S├Âylenmesi Gereken S├Âzler

Kendini iyi hissetme halinin kal─▒tsal oldu─čuna dair kan─▒tlar vard─▒r. ─░kiz ├žal─▒┼čmalar─▒nda, ki┼čilerin depresyona e─čilim ve yatk─▒nl─▒kta oldu─ču gibi, mutlulu─ča e─čilim ve yatk─▒nl─▒─č─▒ da kal─▒tsal olarak devrald─▒klar─▒ g├Âsterilmi┼čtir. Ancak, ├Âzellikle ya┼čam─▒n ilk d├Ânemlerindeki aile ve ev ortam─▒ gibi ├ževre etmenlerinin de mutlaka rol├╝ vard─▒r. Ayr─▒ca, insanlar─▒n, kendilerini a┼č─▒r─▒ mutlu ya da mutsuz edecek olaylar ya┼časalar da, h─▒zla ba┼člad─▒klar─▒ noktaya d├Ânme e─čiliminde oldu─čunu bilmekteyiz.

Baz─▒ toplumlar─▒n ve bireylerin, tek kelimeyle di─čerlerinden daha mutlu oldu─čuna dair kan─▒tlar da vard─▒r. ├ľrne─čin, Latin halklar─▒ Pasifik K─▒y─▒lar─▒ halk─▒ndan daha mutlu g├Âr├╝nmektedir. Top yekun ulusal mutluluk iki ┼čeyle ilgili g├Âr├╝nmektedir: insanlar─▒n i├žinde ya┼čad─▒klar─▒ toplumun refah, denge ve demokratik niteli─či; olumlu duygular─▒ ya┼čay─▒p olumsuzlardan ka├ž─▒nma arzusunu y├Âneten toplumsal norm ve gelenekler. Kan─▒tlara g├Âre, ┼čiddetli yoksulluk insanlar─▒ kesinkes mutsuz k─▒larken, b├╝y├╝k bir zenginlik insan─▒n kendini iyi hissetmesine pek az katk─▒da bulunur. ├çal─▒┼čmalar, ki┼čilerin maddecile┼čtik├že daha mutsuz olduklar─▒n─▒ da g├Âstermi┼čtir. En mutlu ki┼čilerin t├╝m├╝ de iyi dostlara sahip g├Âr├╝nmektedir.

Mutlu olmay─▒ ├Â─črenmek

─░nsanlar─▒n daha mutlu olmak i├žin yapabilecekleri basit bir├žok ┼čey vard─▒r. llki, ba┼čar─▒y─▒ mutlulukla kar─▒┼čt─▒rmamakt─▒r. ─░kincisi, kendi hayat─▒n─▒n ve program─▒n─▒n kontrol├╝n├╝ eline almakt─▒r. Mutlu davran─▒┼člar sergilemeniz (g├╝l├╝mseyerek, iyimser ve canayak─▒n davranarak) ba┼čkalar─▒n─▒n da size farkl─▒ yakla┼čmas─▒n─▒ sa─člar ve kendinizi ger├žekten de mutlu hissedersiniz. Yetenek ve tutkular─▒ geli┼čtirecek i┼čler ve bo┼č zaman etkinlikleri yaratmak da ├žok yararl─▒ olur. D├╝zenli egzersiz yapmak, d├╝zenli uymak ve sa─čl─▒kl─▒ yemek insana kendini iyi hissettirir. lli┼čkilere zaman ay─▒rmak ve ├Âzen g├Âstermek mutluluk a├ž─▒s─▒ndan ├Ânemlidir. Ba┼čkalar─▒n─▒ onaylamak, yard─▒m etmek ve ya┼čad─▒─č─▒na ┼č├╝kretmek de, en iyi ifadeyle inan├ž sahibi olmak ┼čeklinde tan─▒mlanabilecek bir amac─▒ ve umudu olmak kadar mutlulu─ču art─▒racakt─▒r.

─░lginizi ├çekebilir:   Stres seksi etkiler mi?

Mutlulu─ča dair safsatalar

Ara┼čt─▒rmac─▒lar, mutlulu─čun do─čas─▒ ve kayna─č─▒na ili┼čkin birtak─▒m g├Âr├╝┼čler s─▒ralam─▒┼člard─▒r. A┼ča─č─▒da, yayg─▒n olarak inan─▒lan, ama asl─▒ astar─▒ olmayan bu safsatalardan baz─▒lar─▒ yer almaktad─▒r.

ÔÇó Mutluluk ba┼č─▒n─▒za gelen ┼čeylerin niteli─čine ve niceli─čine ba─čl─▒ bir ┼čeydir.

ÔÇó insanlar eskisine g├Âre daha mutsuzdur.

ÔÇó Ciddi fiziksel engelleri olanlar daima daha mutsuzdur.

ÔÇó Hayat─▒n─▒n baha r─▒ndaki gen├žler ya┼čl─▒lardan daha mutludur.

ÔÇó ├çocuklar evli ├žiftlerin mutlulu─čuna mutluluk katar.

ÔÇó ├çok para kazanmak insanlar─▒ uzun vadede daha mutlu k─▒lar.

ÔÇó Genelde erkekler kad─▒nlardan daha mutludur.

ÔÇó Mutluluk pe┼činde ko┼čan mutlulu─ču kaybeder.

Bir cevap yaz─▒n