17 ┼×ubat 2022

Kumdan Kaleler ve ├çocu─čunuz

├çocuklar─▒n─▒z deniz tatilinde sadece e─členmiyor, geli┼čimine ├Ânemli katk─▒lar sa─čl─▒yor ve okul s─▒ralar─▒nda bile zorlanarak ├Â─črenebilecekleri pek ├žok bilgiyi ediniyorlarÔÇŽ

Sanki yaz ├žocuklar i├žin yarat─▒lm─▒┼č gibiÔÇŽ Okullar tatil, t├╝m arkada┼člar ├Âzg├╝r, s─▒n─▒rs─▒z oyun oynanabiliyor ama y─▒llar sonras─▒nda bile en unutulmaz an─▒lar tatil an─▒lar─▒ oluyor. Tatillerin en temel oyuncaklar─▒ da her ya┼č ├žocu─ču i├žin deniz ve kumÔÇŽ Kovalar k├╝rekler ellerinde, saatlerce g├╝ne┼čin alt─▒nda hi├ž s─▒k─▒lmadan oturabiliyorlar. Tek yapt─▒klar─▒n─▒n oyun oynamak oldu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z yan─▒l─▒yorsunuz. Deniz k─▒y─▒s─▒na gelen dalgalarla u─čra┼čmak, daha ├žok k├Âp├╝k ├ž─▒karmak, ellerinde k├╝rekleri saatlerce kazmak, doldurmak, bo┼čaltmak, ├žocu─čunuza sand─▒─č─▒n─▒zdan ├žok daha fazla ┼čey ├Â─čretiyor ve hemen hemen t├╝m geli┼čim a┼čamalar─▒nda h─▒zl─▒ ve keyifli bir ilerleme sa─čl─▒yor.

Su ve kum t├╝m ya┼člar i├žin ├Âzellikle 1,5-2 ya┼člar─▒ndan sonra temel oyun malzemesi olarak kabul edilir. Her ikisi de ├žocuklara geni┼č deneyim ve ke┼čif olanaklar─▒ sa─člar. Oyun terapilerinin de temel malzemesi olan su ve kum, utanga├ž ├žocuklar─▒n ├žekinmeden kendilerini ifade edebilmelerini sa─člar. Dikkat sorunu olan ├žocuklar i├žin de geli┼čime ├Ânemli katk─▒da bulunur, dikkatlerini uzun sure belli bir tema ├╝st├╝ne odaklamalar─▒n─▒ sa─člarlar. Su ve kum ile oynanan oyunlar her t├╝rl├╝ geli┼čim a┼čamas─▒nda ├Â─črenmeyi h─▒zland─▒r─▒rlar. Matematik ve bilim konular─▒nda deneme olana─č─▒ sunarken, fizik becerilerini g├╝├žlendirir, sosyal ve duygusal geli┼čimlerine katk─▒da bulunur, dil geli┼čimini ve yarat─▒c─▒ d├╝┼č├╝nme becerilerinin ilerlemesini sa─člar. i├žinizden baz─▒lar─▒n─▒n ÔÇťAbartmay─▒nÔÇŁ dedi─čini duyar gibiyim. ─░┼čte kumdan kalelerin getirileri:

PROBLEM ├ç├ľZME BECER─░LER─░

├çocuklar suda y├╝zen ara├žlar─▒, ya da ters ├ževirdi─činde kal─▒p halinde ├ž─▒kan ya da s─▒v─▒ halinde kuma yay─▒lan kar─▒┼č─▒mlar─▒ g├Ârd├╝klerinde, olaylar─▒n nedenlerine dair at─▒flarda bulunmaya, anlamland─▒rmaya ba┼člarlar. ├ľrne─čin batan ve batmayan bir nesne ile oynamaya ba┼člad─▒─č─▒nda, ├žocu─čunuz bir s├╝re sonra nesnelerin batmalar─▒n─▒n yaln─▒zca daha b├╝y├╝k ya da k├╝├ž├╝k olu┼člar─▒na g├Âre olmad─▒─č─▒n─▒ fark eder.

─░lginizi ├çekebilir:   D├╝zenli bir uyku i├žin ''Uyku Rehberi''
MATEMAT─░K

├çocuklar daha az/daha fazla, ayn─▒/farkl─▒, ├žok/az, dolu/bo┼č, ├Ânce/sonra, b├╝y├╝k/k├╝├ž├╝k, gibi kavramlar─▒ ve say─▒lar─▒ anlayabilmek i├žin deneyler yapma f─▒rsat─▒ elde ederler. Fakl─▒ kovalardan farkl─▒ b├╝y├╝kl├╝kte surlar─▒n ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ g├Ârmesi, kovay─▒ k├╝├ž├╝k k├╝rekle daha yava┼č doldurabildi─čini g├Ârmesi pek ├žok kavram─▒ ├Â─črenmesini sa─člar. Okul ├Âncesi ya┼člardaki ├žocuklara, ÔÇť┼×imdi bize en az─▒ndan 3 kova su laz─▒mÔÇŁ dedi─činizde, say─▒lar─▒ uygulamal─▒ bi├žimde ├Â─čretmi┼č olursunuz.

B─░L─░M

Su ├žocuklar─▒n baz─▒ konular─▒ d├╝┼č├╝nmelerine olanak sa─člar: Ya─čmuru ne yapar? Su nereden gelir? ├çamur nas─▒l olur? ├çocuklar ayn─▒ zamanda, kuvvet gibi fizik kanunlar─▒n─▒ da deneme f─▒rsat─▒ elde ederler: y├╝zen bir nesneye bast─▒rarak suyun alt─▒na bat─▒rmak gibi, yer├žekiminin etkileri: suyun a┼ča─č─▒ do─čru ak─▒┼č─▒. Su ve kumu kar─▒┼čt─▒rd─▒klar─▒nda, her ikisinin de ├Âzelliklerinin nas─▒l da de─či┼čti─čini g├Ârmek onlar─▒ ┼ča┼č─▒rt─▒r ve bir s├╝r├╝ bilimsel ,soru ve ├ž├Âz├╝mlerini zihnine dolu┼čturur. Birlikte muazzam kalenizi yaparken ├žocu─čunuzu izlemeyi, bir ┼čeyler d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝n├╝ fark etti─činiz her an, ona bu d├╝nyan─▒n bilimsel ger├žeklerini a├ž─▒klamay─▒ unutmay─▒n.

F─░Z─░KSEL GEL─░┼×─░M

Suyu bir kaptan di─čerine d├Âkerken, kumu kovan─▒n i├žine bast─▒r─▒rken, ┼čekiller verirken, kum kal─▒plar─▒n─▒ ovalarken ya da k├╝├ž├╝k ayr─▒nt─▒larla ilgilenirken ├žocu─čunuz ba┼čka hi├žbir oyunda olmayacak kadar h─▒zl─▒ bir bi├žimde el-g├Âz koordinasyonunu artt─▒r─▒r. Ayr─▒ca devaml─▒ oturup kalkmas─▒, ba┼čka ba┼čka a├ž─▒lardan kalesini g├Ârmeye ├žal─▒┼čmas─▒ da b├╝y├╝k kas geli┼čimine katk─▒da bulunur. Aya─č─▒n─▒n alt─▒ndaki ─▒slak kum, elleri ile hissetti su ve kum, kumun s─▒cakl─▒─č─▒ gibi deneyimler duyusal (5duyudan gelen, ├Âzellikle dokunmadan) bilgilerini de zenginle┼čtirir.

SOSYAL VE DUYGUSAL GEL─░┼×─░M

Su ve kumla oynarken hata yapma ihtimalinin olmamas─▒ ├žocuklar─▒n kendilerinden emin hareket etmelerini sa─člar, bu da hem duygusal hem de sosyal geli┼čme olumlu katk─▒larda bulunur. Su ile oynanan oyunlar ├žocuklar─▒n gev┼čemelerini rahatlamalar─▒n─▒ sa─člar, t─▒pk─▒ bizlerin de ─▒l─▒k bir du┼č alt─▒nda rahatlamam─▒z gibi. ├çocuklar suyu bir kaptan di─čerine bo┼čalt─▒rken bir yandan da duygular─▒n─▒ bo┼čalt─▒rlar. Ayr─▒ca kocaman bir kaleyi tek ba┼č─▒na yapmak zor oldu─čundan, di─čer ├žocuklarla i┼čbirli─či i├žinde ├žal─▒┼čmay─▒ sa─člayacakt─▒r. B├Âylelikle sosyal hayat provalar─▒na bu g├╝zel tatilde de devam edilmi┼č olur.

─░lginizi ├çekebilir:   Annelerin kayg─▒s─▒ bebekleri etkiliyor
D─░L GEL─░┼×─░M─░

├çocuklar sahilde oynad─▒klar─▒ oyunlar sayesinde pek ├žok yeni kelimeler ├Â─črenirler. K─▒y─▒, sahil, s─▒─č, elemek, huni, nemli, buharla┼čma, sur.. vb. ├çocuklar yapt─▒klar─▒ i┼čten o kadar heyecan duyarlar ki, k├╝├ž├╝k ├žocuklar resimlerinde, b├╝y├╝kleri de yazd─▒klar─▒nda mutlaka bunlardan bahsederler, bu da yeni ├Â─črendikleri kelimeleri peki┼čtirmelerine neden olur.

YARATICI D├ť┼×├ťNCEN─░N GEL─░┼×─░M─░

Su ve kum birle┼čimi, a├ž─▒k u├žlu bir oyun malzemesi oldu─čundan, ├žocuklar─▒ hayal g├╝├žlerini s─▒n─▒rs─▒z bi├žimde kullanmaya iter. ├çocuklar kumdan kalelerini yaln─▒zca izlemek i├žin de─čil, i├žinde ya┼čayacaklar─▒n─▒ hayal ederek yaparlar. Kendilerine ait kuleler, odalar bu y├╝zden ├Ânemlidir. Bu iki birle┼čim ├žocuklar─▒n yeni pek ├žok ┼čeyi denemelerine neden olur. ├ço─ču zaman sanki hep ayn─▒ ┼čeyleri yap─▒yormu┼č gibi g├Âr├╝nse de emin olun her yapt─▒─č─▒ sur, duvar, ┼čato onun i├žin yepyeni bir yer ve yepyeni bir maceran─▒n giri┼č kap─▒s─▒.

PEK─░, S─░Z NELER YAPAB─░L─░RS─░N─░Z?
  • Sahil oyuncaklar─▒n─▒ belli bir alana g├Âm├╝n ve kaz─▒p, onlar─▒ kendi ba┼č─▒na bulmas─▒n─▒ sa─člay─▒n.
  • K├╝├ž├╝k ├žocuklara kovalarla su ve kum ta┼č─▒ma i┼čini verin ve kovalar ters ├ževrildi─činde kumun nas─▒l da ayn─▒ kal─▒pla ├ž─▒kt─▒─č─▒n─▒ g├Ârmesini sa─člay─▒n.
  • Serinlemek i├žin k─▒y─▒da bol bol z─▒play─▒n, birbirinize su s─▒├žrat─▒n..
  • Di─čer ├žocuklarla birlikte kocaman bir kale yapmalar─▒ i├žin te┼čvik edin, b─▒rak─▒n bir s├╝re sonra kendileri oynas─▒n.
  • Nas─▒l yapaca─č─▒n─▒ g├Âstermeyi bir kenara b─▒rak─▒n, b─▒rak─▒n istedi─či gibi yaps─▒n.
  • Herkesin yapt─▒─č─▒ en g├╝zeliÔÇŽ k─▒yaslamalar─▒ bir kenara b─▒rak─▒n
  • ├ľzellikle 4 ya┼č ve ├╝st├╝ ├žocuklar─▒n─▒z varsa, onlar─▒n alt─▒ndan kalkamayaca─č─▒ g├╝zellikte kaleler yapmamaya ├Âzen g├Âsterin, kendisini ba┼čar─▒s─▒z hissetmesini istemezsiniz.
  • Kovalar, t─▒rpanlar ve k├╝reklerin yan─▒ s─▒ra, oyuncak mutfak e┼čyalar─▒n─▒ da yan─▒n─▒za almay─▒ unutmay─▒n, b├Âylelikle bu sahil kenar─▒nda, zaman zaman ├žorba, zaman zaman et, hatta kurabiye sipari┼člerinizi d├╝nyan─▒n en sevimli insanc─▒─č─▒n─▒n servisi e┼čli─činden, tuzlu kumlu su kar─▒┼č─▒mlar─▒ndan elde edebilirsiniz.
  • ├çocu─čunuzun sahilde oturabilece─či k├╝├ž├╝k bir sandalye kendini tam bir y├Ânetmen gibi hissetmesini sa─člayabilir ve dahas─▒ s─▒cak kumdan rahats─▒z olmas─▒n─▒ ├Ânler.
─░lginizi ├çekebilir:   David Reimer Deneyi

Filiz Kaya Atakl─▒