2 ┼×ubat 2023

Kafeinin V├╝cumuzdaki Etkileri Nelerdir ?

V├╝cudumuza giren kahve, ├žay, ├žikolata veya di─čer kaynaklardan olsun, kafein v├╝cudunuzu bir├žok farkl─▒ ┼čekilde etkiler.

Bir├žok insan i├žin, s─▒cak bir kahve kupas─▒ sabah rit├╝elinin de─čerli bir par├žas─▒d─▒r. Sadece lezzetli olmas─▒ de─čil, ayn─▒ zamanda g├╝n├╝n├╝ze extra enerji katman─▒za yard─▒mc─▒ olabilir.

Bu nedenle, kafeinin d├╝nyadaki en yayg─▒n kullan─▒lan ila├žlar aras─▒nda oldu─ču s├╝rpriz olmayacakt─▒r. Do─čal bir uyar─▒c─▒ olarak ├žal─▒┼č─▒r, bu da beyninizin ve sinir sisteminizin etkinli─čini art─▒r─▒r. Di─čer v├╝cut fonksiyonlar─▒n─▒ da h─▒zland─▒r─▒r.

Kafein k─▒sa vadede ├╝retkenlik ve performans i├žin harika ├žal─▒┼čabilir, ancak dikkatli kullanmak en iyisi olabilir. V├╝cudunuzu s├╝rekli bir uyar─▒ halinde tutmak, zararl─▒ mental ve fiziksel sa─čl─▒k etkilerine neden olabilir.

Kafeinin beyin ├╝zerindeki etkisi Kafein beyninizi etkiler.

Ba┼člang─▒├ž olarak, bu bile┼čik size daha uyan─▒kl─▒k ve enerji verir. Asl─▒nda bu kahvenin sabah i├žece─či olarak neden pop├╝ler oldu─čunun bir nedenidir.

Manhattan’daki bir psikiyatrist olan Stephen Gilman, MD, kafeinin uyan─▒kl─▒─č─▒ art─▒rd─▒─č─▒n─▒, uykuya dalma durumunu ├Ânledi─čini ve zihinsel performans─▒ artt─▒rd─▒─č─▒n─▒ a├ž─▒klar. Bu, orta d├╝zeyde kafein t├╝ketmeniz durumunda odaklanma ve dikkat ├žekme olas─▒l─▒─č─▒n─▒z─▒n artt─▒─č─▒ anlam─▒na gelir. Ama kafeinin etkileri t├╝m├╝ ile pozitif de─čildir. Bile┼či─čin d├╝┼č├╝k miktarlar─▒ bile anksiyete bozuklu─ču olan insanlar─▒n anksiyete ve panik belirtilerini art─▒rabilir. Hatta kafein-ind├╝klenmi┼č anksiyete bozuklu─ču olarak bilinen bir durum bile vard─▒r.

 

Kafein merkezi sinir sistemini nas─▒l etkiler?

Kafein, beyni rahatlatan ve yorgun hissettiren bir n├Ârotransmitter olan adenosinin etkilerini bloke eder. Ayn─▒ zamanda kan adrenaline seviyelerini de y├╝kseltir, m├╝cadele, ka├ž─▒┼č veya donma hormonu olarak da adland─▒r─▒l─▒r.

Ayr─▒ca, n├Ârotransmitterler dopamine ve norepinefrinin beyin aktivitesini art─▒r─▒r.

Columbia Irving T─▒p Merkezi’ndeki tahkimli kardiyolog ve internist Dr. Dia Smiley “T├╝m bu hormonel n├Ârotransmitter de─či┼čiklikleri beyni uyar─▒r ve uyan─▒kl─▒k, dikkat ve odakl─▒l─▒k durumunu te┼čvik eder”, diyor .

─░lginizi ├çekebilir:   Online terapi nedir?

“Kafein, kalp at─▒┼č h─▒z─▒ veya ├žarp─▒nt─▒lar─▒n artmas─▒ nedeniyle endi┼če hissine neden olabilir” “Kafein, stres hormonlar─▒ olarak kabul edilen kortizol, adrenaline ve norepinefrin ├╝retimini art─▒r─▒r ve kalbin daha h─▒zl─▒ atmas─▒na ve enerji vermesine neden olur. Bu da hastalar─▒n uykusuna m├╝dahil olabilir.”

Yeti┼čkinlerde, kafein etkisi 8 saate kadar – bazen daha da uzun s├╝rebilir. Bu, uyku planlamas─▒ yaparken d├╝┼č├╝nmeniz gereken bir ┼čeydir.

Kafein ruh halini iyile┼čtirebilece─čini, depresyon olas─▒l─▒─č─▒n─▒ azaltabilece─čini, beyin fonksiyonunu uyarabilece─čini ve Alzheimer ve Parkinson hastal─▒klar─▒na kar┼č─▒ koruyabilece─čine dair ara┼čt─▒rmalar da mevcuttur.

Kafein sindirim sistemini nas─▒l etkiler?
Kafein mide sistemini farkl─▒ ┼čekillerde etkileyebilir. 2021 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ara┼čt─▒rmaya g├Âre, kahve i├žmek mide i├žin yararl─▒ antioksidan ve anti-enflamatuar etkilere sahip olabilir. Ayr─▒ca antiproliferatif ├Âzelliklere sahip olabilir ve kanser gibi zararl─▒ h├╝crelerin b├╝y├╝mesini engelleyebilir. Ayr─▒ca pro-motilite etkileri olabilece─či anlam─▒na gelir ve sa─čl─▒kl─▒ sindirimi destekler. Genel olarak, kafein bir laksatiftir ve peristaltik – besinlerin mide sistemindeki kas kontraktlar─▒ – art─▒r─▒r. Ancak her zaman b├Âyle olmayabilir. Dr. Dia Smiley’e g├Âre, kafein stres hormonlar─▒n─▒n ├╝retimini uyarmak suretiyle de kab─▒zl─▒─ča neden olabilir. Ayr─▒ca, bir di├╝retik gibi ├žal─▒┼čabilir ve kab─▒zl─▒k belirtilerini daha da art─▒rabilir. Kafein ayr─▒ca mide asitli─čini ve mide salg─▒lar─▒n─▒n miktar─▒n─▒ art─▒rabilir. Bunun sonucu olarak, mide rahats─▒zl─▒─č─▒, ├╝lser ve gastrit (mide zar─▒n─▒n iltihaplanmas─▒) gibi sorunlarla kar┼č─▒la┼č─▒labilir. A┼č─▒r─▒ miktarda uyar─▒c─▒ alan baz─▒ insanlar da mide bulant─▒s─▒, kusma ve ishalde bulunabilir.
Kafein dola┼č─▒m ve solunum sistemlerini nas─▒l etkiler?

Baz─▒ insanlar i├žin, kafein y├╝ksek tansiyon ve kalp ├žarp─▒nt─▒lar─▒na neden olabilir. Kalp ├žarp─▒nt─▒lar─▒, kalbin h─▒zl─▒ veya d├╝zensiz ├žarpt─▒─č─▒n─▒ hissetme hissidir.

“Kalp ├žarp─▒nt─▒lar─▒, kafeinin damarlar─▒ daraltmas─▒ ve merkezi sinir sistemini uyarmas─▒ nedeniyle ortaya ├ž─▒kar,”┬á “Kalbin spontan bir ritmi varsa da, sinir impulslar─▒ o ritmi de─či┼čtirebilir.”

─░lginizi ├çekebilir:   Psikolog-Dan─▒┼čan ─░li┼čkileri Hakk─▒nda Ger├žekler

├ľzellikle, kafein ┼ču durumlar─▒n kalp ritimini bozabilir:

Supraventrik├╝ler ta┼čikardi (SVT) erken ventrik├╝ler kontrakt├╝rler (PVCs) atriyal fibrilasyon atriyal flatter Kalp ritmi durumunuz yoksa bile, kafeine kar┼č─▒ di─čer insanlardan daha duyarl─▒ olabilirsiniz. Ayr─▒ca, ya┼čland─▒k├ža kafeinin v├╝cutta daha uzun s├╝re kalmas─▒,┬á kafeine duyarl─▒l─▒─č─▒n─▒z artabilir.

Kafein iskelet ve kas sistemlerini nas─▒l etkiler?

2021 y─▒l─▒nda yap─▒lan bir ├žal─▒┼čma, 40 profesyonel erkek el topu oyuncusundaki mekanik aktivite ├╝zerinde kafein t├╝ketiminin ├Ânemli bir etkisi oldu─čunu buldu. ─░skelet kas─▒ kas─▒lma zaman─▒n─▒ ve maksimal hareketlili─či etkiledi, bu da egzersiz performans─▒n─▒ iyile┼čtirebilir anlam─▒na gelir.

Ama kafein kemiklerinize ve kaslar─▒n─▒za iyi gelemeyebilir.

“A┼č─▒r─▒ kafein, kalsiyumun emilimini ve metabolizmas─▒n─▒ engelleyebilir ve osteopeni ve osteoporozun nedeni olabilir,”┬á “Osteopeni, kemiklerin incelmesi ve zay─▒flamas─▒d─▒r. A┼č─▒r─▒ kafein de kaslar─▒n titremesine neden olabilir. Kafein b─▒rak─▒ld─▒─č─▒nda, kafein ayr─▒lma sendromu a─čr─▒l─▒ kaslara neden olabilir.”