27 Ocak 2023

Dissomni Nedir? Uyku Bozukluklar覺 T羹rleri

Dissomni, uyku bozukluu olarak tan覺mlan覺r. Bu bozukluk, kiinin uykuya dalmas覺na veya uyku s羹resini devam ettirmesine izin vermez. Dissomni, kiinin uykuya dalmas覺n覺 geciktirebilir veya gece boyunca uyan覺kl覺k d繹nemlerini artt覺rabilir. Bu bozukluk genellikle kiinin g羹n i癟i ilevlerini etkileyebilir ve huzursuzluk, yorgunluk, hiperaktivite ve depresyon gibi belirtilerle birlikte gelir. Dissomni, bir癟ok fakt繹r nedeniyle ortaya 癟覺kabilir ve tedavi edilebilir.

Uyku Bozukluklar覺 T羹rleri

Uyku -uyan覺kl覺k bozukluklar覺 olarak da bilinen uyku bozukluklar覺, 癟eitli semptomlara sahip 80’den fazla farkl覺 durumu i癟erir.Uykusuzlukbir grup uyku bozukluudur.Dissomniler alt覺nda hangi t羹r durumlar覺n grupland覺r覺ld覺覺n覺 anlamak i癟in, 癟eitli uyku bozukluu t羹rlerinin nas覺l s覺n覺fland覺r覺ld覺覺n覺 anlamak yararl覺 olabilir.

Uyku bozukluklar覺 genel olarak iki t羹re ayr覺l覺r:

  • Birincil uyku bozukluklar覺:Bu bozukluklara baka herhangi bir sal覺k durumu neden olmaz.
  • 襤kincil uyku bozukluklar覺:Bu bozukluklara depresyon, inme, artrit, ast覺m veya tiroid sorunlar覺 gibi dier sal覺k durumlar覺 neden olur.

Birincil uyku bozukluklar覺 ayr覺ca iki t羹r koula ayr覺l覺r:

  • Parasomniler:Parasomniler, uyku s覺ras覺nda uyurgezerlik veya uyku ter繹r羹 gibi anormal aktivitelerle karakterize edilir.
  • Dissomniler:Bu bozukluklar, uykuya dalma veya uykuyu s羹rd羹rmede zorluk ile karakterizedir.Yayg覺n semptomlar, g羹n i癟inde kendini huzursuz hissetme ve a覺r覺 uyku hali yaamay覺 i癟erir.

Uykusuzluk T羹rleri

Dissomniler genel olarak 羹癟 t羹re ayr覺labilir:4

  • 襤癟sel uyku bozukluklar覺:Bu uykusuzluklara, uyku yeteneinizi etkileyen dahili bir ilev bozukluu neden olur.
  • Ekstrinsik uyku bozukluklar覺:Bu dissomnilere, 癟evre veya sal覺k al覺kanl覺klar覺n覺z gibi uykuyu etkileyen d覺 etkenler neden olur.
  • Sirkadiyen ritim uyku bozukluklar覺:Bu dissomnilere, v羹cudun i癟 saatine veya sirkadiyen ritmine m羹dahale eden d羹zensiz zamanlamalar veya programlardan kaynaklan覺r.

襤癟sel Uyku Bozukluklar覺

襤癟sel dissomniler unlar覺 i癟erir:4

  • Uykusuzluk: Uykusuzlukuykuya dalman覺z覺 veya uykuda kalman覺z覺 zorlat覺rarak geceleri uyan覺k yatman覺za, 癟ok erken uyanman覺za veya uyand覺覺n覺zda kendinizi yorgun hissetmenize neden olabilir.Genellikle stres veya duygusal s覺k覺nt覺dan kaynaklan覺r.
  • Narkolepsi: Narkolepsi, beynin uyku-uyan覺kl覺k d繹ng羹lerini kontrol etme yeteneine m羹dahale edebilen n繹rolojik bir durumdur.Uyand覺覺n覺zda kendinizi dinlenmi hissedebilir, ancak g羹n i癟inde 癟ok uykulu hissedebilirsiniz, bu da konuurken, yemek yerken veya araba kullan覺rken uykuya dalman覺za neden olabilir.Narkolepsili baz覺 kiiler de geceleri s覺k s覺k uyan覺rlar.
  • Hipersomni:Hipersomni, geceleri yeterli uykuyu alm覺 olman覺za ramen, g羹n i癟inde uyan覺k ve uyan覺k kalman覺z覺 zorlat覺rabilen a覺r覺 g羹nd羹z uykululuu ile karakterize edilir.
  • Obstr羹ktif uyku apnesi (OUA): Obstr羹ktif uyku apnesi, boaz覺n覺zdaki t覺kanm覺 veya daralm覺 hava yollar覺 nedeniyle uyurken nefesinizin ge癟ici olarak duraklad覺覺 bir durumdur.Bu durum tipik olarak y羹ksek sesle horlama ile karakterize edilir, ancak horlayan herkesin uyku apnesi olmas覺 gerekmez.
  • Huzursuz bacak sendromu (HBS): Willis-Ekbom Hastal覺覺 olarak da bilinenhuzursuz bacak sendromu, bacaklarda onlar覺 hareket ettirmek i癟in g羹癟l羹 bir d羹rt羹n羹n elik ettii rahats覺z edici hislerle karakterizedir.Semptomlar tipik olarak 繹leden sonra veya akam ortaya 癟覺kmaya balar ve geceleri en iddetli hale gelir ve gece uyan覺rsan覺z uykuya dalmay覺 veya tekrar uyumay覺 zorlat覺r覺r.
  • Periyodik uzuv hareket bozukluu (PLMS): Bu durum, uyku s覺ras覺nda dinlendirici bir uykuya dalmay覺 zorlat覺ran s覺k, istemsiz uzuv hareketleriyle karakterize edilir.Siz uyurken kollar覺n覺z ve bacaklar覺n覺z birka癟 saat boyunca dakikada birka癟 kez sars覺labilir, seirebilir veya esneyebilir.

D覺sal Uyku Bozukluklar覺

D覺sal uykusuzluklar unlar覺 i癟erir:

  • K繹t羹 uyku hijyeni:Uyku hijyeni, her g羹n ayn覺 saatte yatmak, yatmadan 繹nce elektronik ekranlardan ka癟覺nmak ve odan覺z覺 karanl覺k, sessiz ve serin tutmak gibi uykuyla ilgili sal覺kl覺 al覺kanl覺klar覺 s羹rd羹rmeyi i癟erir.11Arat覺rmalar, yetersiz uyku hijyeninin uyku kalitesini etkileyebileceini g繹steriyor.12
  • Gece yeme sendromu (NES): Gece yeme sendromuuykusuzlukla birlikte ortaya 癟覺kabilir.Geceleri yemek yemek i癟in birka癟 kez uyanman覺za neden olarak, bir eyler yemeden uyuyamayacakm覺s覺n覺z gibi hissetmenize neden olabilir.Bu durum, artan obezite, diyabet ve y羹ksek bas覺n癟 riski ile balant覺l覺d覺r.

Sirkadiyen Ritim Uyku Bozukluklar覺

Sirkadiyen ritim dissomnileri unlar覺 i癟erir:

  • Vardiyal覺 癟al覺ma uyku bozukluu (SWSD):15Vardiyal覺 癟al覺ma uyku bozukluu, tipik olarak gece vardiyas覺 veya d繹n羹羹ml羹 vardiya gibi d羹zensiz saatlerde 癟al覺an insanlar覺 etkiler.V羹cudunuzun i癟 saati, d羹zensiz zamanlamalara uyum salamakta g羹癟l羹k 癟eker, bu da uykuya dalmakta, uykuyu s羹rd羹rmekte veya istediiniz saatte uyumakta sorun yaaman覺za neden olur.
  • Jet lagbozukluu:16襤kiden fazla zaman diliminde seyahat etmek sirkadiyen ritminizi bozabilir, bu da kendinizi keyifsiz hissetmenize, ba ar覺lar覺 yaaman覺za ve bulunduunuz yeni yerin sirkadiyen ritmine uyum salamakta g羹癟l羹k 癟ekmenize neden olabilir. uyku program覺n覺z覺 d羹zene koyabilmeniz i癟in birka癟 g羹n veya hafta.
  • Gecikmi uyku faz覺 sendromu (DSWPD):17Bu durum tipik olarak ergenleri etkiler ve normalden birka癟 saat ge癟 yatmalar覺na neden olarak sabahlar覺 zaman覺nda uyanmalar覺n覺 zorlat覺r覺r.Bu duruma sahip ergenler kendilerini genellikle ”gece kuu” olarak tan覺mlarlar ve akam覺n ge癟 saatlerinde veya gece saatlerinde g羹nd羹z saatlerine g繹re daha uyan覺k olurlar.
  • Gelimi uyku faz覺 sendromu (ASPS):18Bu durum 癟ou insandan daha erken yat覺p uyanman覺za neden olabilir.Geceleri uyan覺k kalmakta zorluk 癟ekebilir ve sabah erken kalkt覺覺n覺zda tekrar uykuya dalmakta zorluk 癟ekebilirsiniz.
  • 24 saat olmayan uyku-uyan覺kl覺k bozukluu (N24SWD):14Bu durumdaki kiilerin g羹nl羹k uyku s羹resi ayn覺 uzunluktad覺r, ancak i癟 saatleri 24 saatten daha k覺sa veya daha uzundur, bu nedenle sirkadiyen ritimleri bir veya iki saat deiir g羹nde.I覺k alg覺s覺 sirkadiyen ritimlerin d羹zenlenmesinde 繹nemli bir rol oynad覺覺ndan,24 saatlik olmayan uyku-uyan覺kl覺k bozukluuolan 癟ou insan tamamen k繹rd羹r.
襤lginizi ekebilir:   Burnout bir hastal覺k m覺d覺r?

Uykusuzluk Belirtileri

Dissomnian覺z varsa, yaad覺覺n覺z semptomlar, sahip olduunuz uyku bozukluunun t羹r羹ne bal覺 olarak deiebilir.Uyku bozukluunun en yayg覺n semptomlar覺ndan baz覺lar覺 unlard覺r:2

  • Uyuman覺z gerektiinde uykuya dalmakta zorluk 癟ekmek
  • Geceleriuykuya dalmaki癟in d羹zenli olarak 30 dakikadan fazla zaman ay覺rmak
  • Sabah uyanmakta zorlanmak
  • Her gece birden 癟ok kez uyanmak ve tekrar uykuya dalmakta g羹癟l羹k 癟ekmek
  • Sabah 癟ok erken uyanmak ve tekrar uyuyamamak
  • Hi癟 uyumam覺 gibiyorgunuyanmak
  • G羹n boyunca a覺r覺 uykulu hissetmek
  • G羹n i癟inde s覺k s覺k uyuklama
  • G羹n i癟inde uygun olmayan zamanlarda, bazen yemek yerken, konuurken veya araba kullan覺rken uykuya dalma
  • Uyurken y羹ksek sesle horlama veya horlama, nefes nefese kalma veya boulma gibi baka sesler 癟覺karma
  • Uyurken k覺sa s羹reliine nefes almay覺 durdurmak
  • Akam veya gece uyumaya 癟al覺覺rken uzuvlar覺n覺zda rahats覺z edici kar覺ncalanma, s羹r羹nme veya emekleme hissi yaamak
  • Uykunuzda kollar覺n覺z覺 veya bacaklar覺n覺z覺 sallamak veya seirmek
  • Gece yemek yemek i癟in uyanmak, bazen gecede birka癟 kez
  • ou insan覺nkine uymayand羹zensiz biruyku d繹ng羹s羹ne sahip olmak
  • Stresli ve depresif hissetmek
  • Sinirli, endieli veya sab覺rs覺z hissetmek
  • 7.g羹n boyunca ba ar覺s覺,beyin bulan覺kl覺覺, haf覺za sorunlar覺 ve konsantre olma zorluu yaamak
  • 襤likiler, i veya okul ve sosyal y羹k羹ml羹l羹kler ile ilgili zorluklar yaamak