20 ┼×ubat 2021

Zeka, zeka testiyle ├Âl├ž├╝len ┼čeyden ibarettir.(IQ)

IQ ve Siz

“Zeka testi bazen ki┼činin o testi yapt─▒rmayacak kadar zeki olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterir.” L. Peter, 1968

Kimileri g├Âz├╝m├╝ze zeki, alg─▒s─▒ keskin, parlak, g├Âz kama┼čt─▒r─▒c─▒, zehir gibi yetenekli, keskin zekal─▒ ve h─▒zl─▒ g├Âr├╝n├╝r. Di─čerleriyse s├Ân├╝k, donuk, yar─▒m ak─▒ll─▒, yava┼č ya da aptald─▒r. Birinci kesimdekiler analitik ve derdini iyi ifade edebilen insanlard─▒r: H─▒zl─▒ ├Â─črenirler, haf─▒zalar─▒ iyidir, karma┼č─▒k sorunlara iyi a├ž─▒klamalar getirebilirler. ─░kinciler ise tam tersidir. Zeki insanlar okulda ve i┼čte daha ba┼čar─▒l─▒ olabilirler.

Pop├╝ler g├Âr├╝┼čler

“Zeka, zeka testi ile ├Âl├ž├╝len ┼čeyden ibarettir.” ├ço─ču insan zeka testi nin kullan─▒m─▒na ku┼čkuyla bakmaktad─▒r. Peki, bunda hakl─▒ olabilirler mi? Zeki bir insan─▒n problem ├ž├Âzmede iyi oldu─ču, mant─▒kl─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝, bilgili ve bunlar─▒n yan─▒ s─▒ra da, hem g├╝nl├╝k hayatta hem de akademik alanda bu bilgiyi dengeleme ve zekas─▒n─▒ sergileme kapasitesine sahip oldu─ču kabul edilir.

S─▒radan insanlar s─▒radan yollar d─▒┼č─▒nda d├╝┼č├╝n├╝p hareket etmeyi ├Ânemseyerek analitik d├╝┼č├╝nceyi hafifseme yoluna giderler. Estetik be─čeni, hayal g├╝c├╝, merakl─▒l─▒k, sezgisellik de s─▒radan kuramlar─▒n par├žas─▒ olup, ├žo─ču psikolojide bilinen yarat─▒c─▒l─▒k testlerinin epey ├Âtesine gider.

Bir├žok ├žal─▒┼čmada, erkeklerin zeka (bili┼čsel kapasite), ├Âzellikle de uzamsal ve matematiksel zeka konusunda kad─▒nlardan daha y├╝ksek puanlar alacaklar─▒n─▒ tahmin ettikleri, duygusal zekayla ilgili tahminlerininse tam ters y├Ânde oldu─ču g├Âsterilmi┼čtir. Ancak, genelde, insanlar ald─▒klar─▒ puanlar─▒ tahmin etmekte o kadar da iyi de─čildir. Bir k─▒sm─▒ tevazu g├Âsterdi─činden ger├žek kapasitesini oldu─čundan az tahmin ederken, di─čerleri kibir y├╝z├╝nden ald─▒klar─▒ puan─▒n ├╝zerinde tahminlerde bulunmaktad─▒r.

Testlerin tarih├žesi

1904’te Fransa E─čitim Bakanl─▒─č─▒, psikolog Alfred Binet’den, normal s─▒n─▒flara devamda zorluk ├žekecek ├žocuklar─▒ belirlemeye yarayan bir test geli┼čtirmesini istedi. Binet de, ki┼čilerin ak─▒l y├╝r├╝tme ve h├╝k├╝m verme yeteneklerini ├Âl├žecek bir test tasarlad─▒. Test maddelerini belirlerken, farkl─▒ ya┼člardan ortalama d├╝zeydeki ├žocuklar─▒n yan─▒tlayabilece─či sorular olmas─▒na dikkat etti.

─░lginizi ├çekebilir:   IQ' da cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒; K─▒zlar m─▒ Erkekler mi?

├çocu─ča ├Ânce ya┼č─▒na g├Âre biraz daha hafif sorular soruluyor, sonra sorular─▒n zorluk derecesi art─▒r─▒l─▒yordu. ├çocuk belli bir ya┼č d├╝zeyindeki sorular─▒n t├╝m├╝n├╝ yan─▒tlayamad─▒─č─▒nda test durduruluyordu. Binet’nin testi, ├žocu─čun t├╝m sorular─▒n─▒ do─čru yan─▒tlad─▒─č─▒ ya┼č d├╝zeyine g├Âre puanland─▒r─▒l─▒yor, ard─▒ndan da bir sonraki d├╝zeyden do─čru yan─▒tlad─▒─č─▒ her soru i├žin fazladan puan ekleniyordu. E─čer ├žocuk 9 ya┼č d├╝zeyinden t├╝m sorulara do─čru yan─▒t verip 9 ya┼č d├╝zeyinin ├╝zerinden de ├╝├ž soruyu do─čru yan─▒tlam─▒┼čsa, “zeka ya┼č─▒” 9 y─▒l 6 ay kabul ediliyordu.

─░statistiksel

Binet’nin testi Lewis T erman taraf─▒ndan ABD’ye getirildi. T erman, Binet gibi zeka ya┼č─▒n─▒ hesaplamak yerine, zeka ya┼č─▒n─▒n kronolojik ya┼ča b├Âl├╝n├╝p lOO’le ├žarp─▒ld─▒─č─▒ zeka katsay─▒s─▒ (intelligence quotient, IQ) denen bir ├Âl├ž├╝m kulland─▒. Dolay─▒s─▒yla, zeka ya┼č─▒ 10 olan 8 ya┼č─▒ndaki bir ├žocu─čun IQ’su 125 olacakt─▒ ( 10 b├Âl├╝ 8 e┼čittir 1 ,25; 1,25 ├žarp─▒ 100 e┼čittir 125). 1960’a kadar IQ bu ┼čekilde hesapland─▒; bundan sonraysa, ki┼činin puan─▒n─▒n n├╝fus genelinden al─▒nan puanlar─▒n da─č─▒l─▒m─▒yla kar┼č─▒la┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒ sapma IQ de─čeri denilen bir ├Âl├ž├╝me ge├žildi. Bu ├Âl├ž├╝m, ki┼činin ayn─▒ ya┼č ve gruptan (etnik, dinsel, ulusal) di─čerlerine g├Âre nerede durdu─čunu g├Âsterir. B├Âylece, insanlar─▒n y├╝zde 66’s─▒n─▒n IQ puan─▒n─▒n 85 ile 1 15 aras─▒nda, y├╝zde 97’sininkinin ise 70 ile 130 aras─▒nda oldu─čunu biliyoruz.

Az say─▒da da dahi ( 130 ├╝zeri) ya da zeka gerili─či olan (70 alt─▒) insan bulunmaktad─▒r. Yap─▒lan ├žal─▒┼čmalara g├Âre, mesle─činde uzman olanlar─▒n ├žo─čunun puan─▒ 120’nin ├╝zerindeyken, vas─▒fs─▒z i┼člerde ├žal─▒┼čanlar─▒n puanlar─▒ 90 ile 110 aras─▒ndad─▒r.

Bir cevap yaz─▒n