26 ┼×ubat 2021

Sosyal Bilimlerin Krali├žesi; Psikoloji Nedir ?

Sosyal Bilimlerin Krali├žesi; Psikoloji Nedir ?

Psikolojiyi savunanlar kadar onu yerin dibine bat─▒ranlar da vard─▒r. Kimileri i├žin “sosyal bilimlerin krali├žesi”dir: Geli┼čimi, yakla┼č─▒m─▒ ve uygulamalar─▒yla g├╝n├╝m├╝zde sa─čl─▒k, mutluluk ve ilerlemenin anahtar─▒ haline gelmi┼čtir. Psikolojiyi karalayanlarsa, psikologlar─▒ akl─▒ ├želinmi┼č bulmakla kalmaz, sa─čduyu yoksunu, hatta yanl─▒┼č d├╝┼č├╝nce ve uygulamalar─▒n tehlikeli failleri olarak g├Âr├╝r.

Psikoloji resmi olarak 1870’lerde do─čdu. Psikologlar uluslararas─▒ d├╝zeyde etkili akt├Ârler olarak kabul g├Ârd├╝ler. Darwin ve Marx‘─▒n yan─▒ s─▒ra, Freud‘un da 19. y├╝zy─▒l─▒n en etkili d├╝┼č├╝n├╝r├╝ oldu─ču rahatl─▒kla ileri s├╝r├╝lebilirdi. Watson, Skinner, Milgram ve di─čerleri de, insanlar─▒n ├žocuk yeti┼čtirip e─čitmekten, i┼čyerlerine eleman se├žip y├Ânetmeye kadar yapt─▒klar─▒ her ┼čeyde b├╝y├╝k etki sahibi oldular. Nihayet, 21. y├╝zy─▒la gelindi─činde, ikinci kez bir psikolog Nobel Ekonomi ├ľd├╝l├╝’n├╝ kazand─▒.

G├╝n├╝m├╝zde Psikoloji

Psikoloji g├╝n├╝m├╝zde toplumun her alan─▒na girmi┼č durumdad─▒r. Psikolojik bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na sahip olmayan bir su├ž roman─▒, belgesel, sohbet program─▒ ya da t─▒bbi dan─▒┼čmanl─▒k eksik say─▒l─▒r. Arabam─▒z─▒n, evimizin tasar─▒m─▒; giysi, t├╝ketim e┼čyas─▒ ve partner se├žimlerimiz; ├žocuklar─▒m─▒z─▒ e─čitim bi├žimimiz, tamamen psikolojik ara┼čt─▒rmalar─▒n konusudur ve bunlar─▒n etkisi alt─▒nda bi├žimlenir. Psikolojinin y├Ânetim, spor ve t├╝ketici pazarlama tekniklerindeki rol├╝ de kabul edilmektedir.

Psikoloji hem kuramsal hem de uygulamal─▒ bir bilimdir. Davran─▒┼člar─▒ ve bunun yan─▒ s─▒ra, fikirleri, duygular─▒ ve d├╝┼č├╝nceleri etkileyen temel mekanizma ve s├╝re├žleri anlamay─▒ ama├žlar. ─░nsana dair sorunlar─▒ da ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼č─▒r. Anatomi, t─▒p, psikiyatri ve sosyolojinin yan─▒ s─▒ra, ekonomi, matematik ve zooloji gibi bir├žok alanla yak─▒ndan ili┼čkili oldu─čundan bir├žok disiplinle kesi┼čir.

Psikolojiye yeni ba┼člayanlar, r├╝yalardan megalomaniye; bilgisayar fobisinden kanserin nedenlerine; bellekten sosyal hareketlili─če; tutum olu┼čumundan alkolizme, bir psikolo─čun incelediklerinin ├žap─▒n─▒ g├Âr├╝nce genellikle ├žok ┼ča┼č─▒r─▒rlar. Psikolojinin ├Ânemli ve yararl─▒ bir yan─▒ da, insanlara davran─▒┼člar─▒ tan─▒mlay─▒p a├ž─▒klayabilecekleri zengin bir s├Âzc├╝k da─čarc─▒─č─▒ kazand─▒rmas─▒d─▒r.

─░lginizi ├çekebilir:   Psikolo─ča M─▒ Gitmeliyim? Psikiyatriste Mi?

Bir cevap yaz─▒n