3 ┼×ubat 2021

Psikologlar zeka konusunda ne d├╝┼č├╝n├╝yor?

├ľzetle psikologlar zeka konusunda ne d├╝┼č├╝n├╝yor?

Zeka ├╝zerine epey tart─▒┼čmal─▒ bir kitab─▒n (The Bell Curve) yay─▒mlanmas─▒ ve bunu izleyen tutkulu -ama pek bilgiye dayal─▒ g├Âr├╝nmeyen- tart─▒┼čma, d├╝nyadaki uzmanlar─▒n psikologlar─▒n zeka hakk─▒nda ne d├╝┼č├╝nd├╝klerine dair m├╝kemmel ve net bir a├ž─▒klama yapmaya y├Ânlendirdi.

Zekan─▒n anlam─▒ ve ├Âl├ž├╝lmesi

ÔÇó Zeka ak─▒l y├╝r├╝tme, planlama, problem ├ž├Âzme, soyut d├╝┼č├╝nme, karma┼č─▒k fikirleri anlayabilme, h─▒zl─▒ ├Â─črenme ve deneyimlerden ├Â─črenmeyi kapsayan genel zihinsel bir kapasitedir.

ÔÇó ─░nsanlar─▒n d├╝┼č├╝kten y├╝kse─če kesintisiz bir IQ hatt─▒ boyunca yay─▒l─▒m─▒, ├žan e─črisiyle (normal e─čri) isabetli ┼čekilde temsil edilebilir.

ÔÇó Zeka testleri herhangi bir ─▒rk grubu a├ž─▒s─▒ndan k├╝lt├╝rel yanl─▒l─▒k ta┼č─▒maz.

ÔÇó Zekan─▒n ard─▒nda yatan beyindeki s├╝re├žler hen├╝z pek az anla┼č─▒lm─▒┼čt─▒r.

Grup farkl─▒l─▒klar─▒

ÔÇó Her IQ d├╝zeyinde, her ulusun ─▒rksal ya da etnik grubundan bireyler bulunabilir.

ÔÇó Beyaz ─▒rktan olanlar ├žan e─črisinde 100 IQ ├ževresinde yo─čunla┼č─▒rken, Amerikal─▒ ve Afrikal─▒ siyahlar ├žan e─črisinde 85 IQ ├ževresinde yo─čunla┼č─▒r.

Uygulamadaki ├Ânemi

ÔÇó IQ bir├žok ├Ânemli e─čitimsel, mesleki, ekonomik ve sosyal sonu├žlarla yak─▒ndan ili┼čkilidir ve ya┼čam─▒n baz─▒ alanlar─▒nda (e─čitim, askeri e─čitim) ├žok g├╝├žl├╝, baz─▒lar─▒nda orta derecede g├╝├žl├╝ ama sa─člam (sosyal yetenek), baz─▒lar─▒nda ise m├╝tevaz─▒ ama tutarl─▒d─▒r (kanuna sayg─▒l─▒ olma).

ÔÇó IQ testiyle ├Âl├ž├╝len her ┼čey pratik ve sosyal a├ž─▒dan b├╝y├╝k ├Ânem ta┼č─▒r.

ÔÇó Y├╝ksek IQ ya┼čamda ├╝st├╝nl├╝k sa─člar ├ž├╝nk├╝ t├╝m etkinliklerimiz ak─▒l y├╝r├╝tme ve karar vermeyi gerektirir. Hayatta ba┼čar─▒n─▒n garantisi yoksa da, toplumumuzda y├╝ksek IQ ile ba┼čar─▒l─▒ olma ┼čans─▒ her zaman daha fazlad─▒r.

ÔÇó IQ’su y├╝ksek olanlar daha ├Ânemli, daha karma┼č─▒k i┼člerde/g├Ârevlerde (yeni, belirsiz, de─či┼čen, ├Âng├Âr├╝lemeyen ya da ├žok y├Ânl├╝) ├žal─▒┼č─▒rlar.

ÔÇó Zeka farkl─▒l─▒─č─▒ elbette e─čitim, ├Â─črenim ve i┼č farkl─▒l─▒klar─▒nda etkili olan tek etmen de─čilse de, zeka bunlar─▒n i├žinde genellikle en ├Ânemlisidir.

─░lginizi ├çekebilir:   Flynn Etkisi; ├ľ─črenciler art─▒k daha m─▒ zeki?

ÔÇó Ki┼čilik ├Âzellikleri, yetenekler, mesleki beceriler ve fiziksel yetenekler bir├žok i┼č i├žin ├Ânemlidir ama bunlar─▒n hi├žbiri zeka kadar ├Ânemli de─čildir.

Grup i├ži farkhl─▒klar─▒n kayna─č─▒ ve dengesi

ÔÇó Kal─▒tsall─▒k tahminleri 0,4 ile 0,8 aras─▒ndad─▒r (O ile 1 aras─▒ bir ├Âl├žekte); ki┼čiler aras─▒ IQ farkl─▒l─▒klar─▒ yaratmak a├ž─▒s─▒ndan genetik, ├ževreye g├Âre daha b├╝y├╝k rol oynar.

ÔÇó Ayn─▒ aileden ki┼čilerin zekas─▒ genetik ve ├ževresel nedenlerden ├Ât├╝r├╝ birbirinden farkl─▒d─▒r.

ÔÇó IQ ├ževre ve insanlardan etkilenir. ─░nsanlar d├╝nyaya sabit, de─či┼čmez zeka d├╝zeyiyle gelmezler.

ÔÇó Uzmanlar hen├╝z IQ’nun kal─▒c─▒ olarak nas─▒l y├╝kseltilece─čini ya da d├╝┼č├╝r├╝lece─čini bilmemektedir.

ÔÇó Genetik nedenli farkl─▒l─▒klar illa ki de─či┼čtirilmez de─čildir.

Gruplar aras─▒ farkl─▒l─▒klar─▒n kayna─č─▒ ve dengesi

ÔÇó Farkl─▒ ─▒rksal ya da etnik gruplar─▒n IQ’lar─▒ birbirine yak─▒nla┼čmaktad─▒r.

ÔÇó IQ’daki ─▒rksal farkl─▒l─▒klar, gen├žler okula girerken de mezun olurken de ayn─▒d─▒r.

ÔÇó Beyazlar─▒n zekas─▒ kendi aralar─▒nda neden farkl─▒ysa, siyahlar─▒nki de o nedenle farkl─▒d─▒r.

ÔÇó Irksal-etnik gruplar aras─▒nda neden farkl─▒l─▒klar oldu─čunun belli bir yan─▒t─▒ yoktur.

ÔÇó Ayn─▒ sosyoekonomik ge├žmi┼če sahip bireyler i├žin ─▒rksal farkl─▒l─▒klar daha k├╝├ž├╝k olmakla birlikte yine de ├Ânemlidir.

ÔÇó Zeka. ├╝zerine ara┼čt─▒rmalar ki┼činin kendini hangi ─▒rktan g├Ârd├╝─č├╝ beyan─▒na dayand─▒─č─▒ndan, farkl─▒ bulgular, gruplar aras─▒nda net olmayan sosyal ve biyolojik farkl─▒l─▒klar─▒n kar─▒┼č─▒m─▒ndan kaynaklan─▒r (kimse aksini ileri s├╝rmez).

Toplumsal politika a├ž─▒s─▒ndan sonu├žlar─▒

ÔÇó Ara┼čt─▒rma bulgular─▒ belli bir toplumsal politikay─▒ ne belirler ne de engeller

Bir cevap yaz─▒n