16 Ocak 2021

Ka├ž─▒nma Terapisinin Ceza veya ─░┼čkenceden Ay─▒rt Edilmesi Zordur.

Ki┼činin ├Âzel d├╝┼č├╝nceleri ve/veya davran─▒┼člar─▒ ile ama├žlanan d├╝┼č├╝nce/davran─▒┼člara kar┼č─▒ ÔÇťz─▒tÔÇŁ (ka├ž─▒nma, ho┼čnut olmama gibi) hale geldi─či varsay─▒lan sonu├žlarla, olumsuz neticelerle ba─člant─▒l─▒ bir ┼čekilde ┼čartland─▒─č─▒ bir psikoterapi bi├žimidir. Alkol kullanan birine, onu alkol ald─▒─č─▒nda hasta edecek bir ila├ž vererek ko┼čulland─▒rmak ka├ž─▒nma terapisine tipik bir ├Ârnektir.

KA├çINMA TERAP─░S─░, hayvanlar─▒n zararl─▒ uyar─▒c─▒lardan sak─▒nmak amac─▒yla h─▒zl─▒ bir ┼čekilde ├Â─črenmeleri sayesinde ├žal─▒┼čan davran─▒┼č modifikasyonunun veya davran─▒┼č terapisinin bir t├╝r├╝d├╝r. Olumsuz yiyecek ko┼čullanmas─▒, bir ┼čeyleri sindirmek neticesinde bir anda hasta olman─▒n, uzun s├╝reli ve derin bir isteksizli─če yol a├žt─▒─č─▒ durumdur.(k├Ât├╝ bir deniz kabuklusundan hasta olan birinin akabinde onun g├Âr├╝nt├╝s├╝nden, kokusundan hatta deniz kabuklusu d├╝┼č├╝ncesinden bile midesinin bulanmas─▒ gibi). Bu, bir terapi olarak ÔÇťPavlovÔÇÖun K├ÂpekleriÔÇŁ ve ÔÇťSkinner KutusuÔÇŁ gibi ko┼čulland─▒rma ├žal─▒┼čmalar─▒ndan geli┼čtirilmi┼čtir.

Mesela; ani elektrik ┼čoklar─▒ ile ba┼čl─▒ca uyar─▒c─▒lar─▒ ba─čda┼čt─▒rmak i├žin e─čitilen k├Âpekler, s├Âz konusu uyar─▒c─▒lara kar┼č─▒ ho┼čnutsuzluk tepkisi geli┼čtirdiler. E─čer bu deneyler size ac─▒mas─▒z olarak geliyorsa insanlarda ka├ž─▒nma terapisinin uygulanmas─▒n─▒n do─čurdu─ču etik sorunlar─▒ bir d├╝┼č├╝n├╝n. Ancak bu t├╝r d├╝┼č├╝nceler de ka├ž─▒nma terapisinin 1920ÔÇÖlerden g├╝n├╝m├╝ze kadar kullan─▒lmas─▒n─▒ engelleyememi┼čtir.

┼×OKTEYLLER; Muhtemelen ka├ž─▒nma terapisinin ilk uygulamas─▒, elektrik ┼čoku kullan─▒larak yap─▒lan 1925ÔÇÖteki a┼č─▒r─▒ alkol kullan─▒m─▒
tedavisidir. Bundan 10 y─▒l sonra ilk kez alkolizm i├žin kimyasal ka├ž─▒nma terapisi denendi ve bug├╝n h├ól├ó alkol kullan─▒ld─▒─č─▒nda bulant─▒, kusma ve ├žarp─▒nt─▒lara yol a├žan ila├ž Antabus (dis├╝lfuram i├žin tescilli isim) ile birlikte kullan─▒lmaktad─▒r.

Daha tart─▒┼čmal─▒ bir ┼čekilde, ka├ž─▒nma terapisi yayg─▒n olarak 1960ÔÇÖlar─▒n sonlar─▒ndan ve ├Âtesinden beri patolojik bir sorun olarak g├Âr├╝len e┼čcinselli─či ÔÇťtedavi etmekÔÇŁ i├žin kullan─▒ld─▒.

├ľrne─čin, 1935ÔÇÖte, bir erkekten homoerotik fantezilere girmesi istendi ve bu s─▒rada ona elektrik ┼čoku verildi. 1963ÔÇÖteki benzer bir deney de ├ž─▒plak erkeklerin resimleri g├Âsterilirken elektrikli metal bir zeminde duran ve ┼čok verilen ├ž─▒plak ayakl─▒ bir adamla ilgiliydi. 4000 ┼čoktan sonra, dediklerine g├Âre denek biseks├╝el oldu. 1950ÔÇÖli y─▒llar─▒n sonunda e┼čcinselli─če y├Ânelik ka├ž─▒nma terapisi, psikiyatrist Kurt Freund taraf─▒ndan kimyasal y├Ântemlerin geli┼čtirilmesi ile daha da derinle┼čti.

─░lginizi ├çekebilir:   Psikolojide Kumarbaz Yan─▒lg─▒s─▒

Freund, kurbanlar─▒na ├ž─▒plak erkeklerin resimlerini g├Âsterirken onlara bulant─▒ ve kusma gibi tehlikeli ve rahats─▒z edici semptomlara neden olmak i├žin apomorfin verdi. Ayn─▒ zamanda bast─▒r─▒lamayan erotik cevaplar─▒ taray─▒p ortaya ├ž─▒karmak i├žin penis etraf─▒nda kelep├želenmi┼č bir bant olan bir ├že┼čit cinsel ÔÇťyalanc─▒ dedekt├ÂrÔÇŁ olarak i┼člev g├Ârebilen, herhangi bir hareketlenmenin dahi kaydedildi─či bir cihaz da geli┼čtirdi.

Sonu├ž olarak, belki de ka├ž─▒n─▒lmaz bir ┼čekilde bu sa├žmal─▒k, 1964ÔÇÖte, e┼čcinselli─če kar┼č─▒ kimyasal ka├ž─▒nma terapisinin neticesinde kalp rahats─▒zl─▒─č─▒ olan bir ─░ngiliz adam─▒n ├Âld├╝─č├╝ trajediye yol a├žt─▒. Bu ki┼čiye e┼čcinsellik ├╝st├╝ne bir tart─▒┼čma ile birlikte kusturucu ila├žlar uyguland─▒ktan sonra heteroseks├╝el fanteziler hakk─▒nda konu┼čulurken bir doz LSD takviyesi yap─▒lm─▒┼čt─▒!

Dilbilimci Hugh RawsonÔÇÖun da belirtti─či gibi bunu ├žekmeye zorlanan bir ki┼činin bak─▒┼č a├ž─▒s─▒na g├Âre, ÔÇťKa├ž─▒nma TerapisiÔÇŁnin ceza veya i┼čkenceden ay─▒rt edilmesi zordur. Buna ra─čmen yine de bu, ABDÔÇÖnin baz─▒ b├Âlgelerinde 1980ÔÇÖlerin ortas─▒na kadar yayg─▒nd─▒ ve muhtemelen h├ól├ó d├╝nyan─▒n ├že┼čitli yerlerinde uygulan─▒yor.

Joel Levy

Bir cevap yaz─▒n