22 ┼×ubat 2021

IQ’ da cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒; K─▒zlar m─▒ Erkekler mi?

IQ’ da cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒ fikrini ├ž├╝r├╝tenler, yine de, tamamen ├Â─črenilen bir ┼čey oldu─čunu savunduklar─▒ toplumsal cinsiyet farkl─▒l─▒─č─▒ olas─▒l─▒─č─▒n─▒ kabul etmektedirler. Bunlar─▒n her k├╝lt├╝rde ├Â─črenilen bir ┼čey oldu─ču, dolay─▒s─▒yla dikkat ├žekecek d├╝zeyde k├╝lt├╝rel farkl─▒l─▒klar bulundu─ču ileri s├╝r├╝lmektedir. Dahas─▒, k├╝lt├╝re yakla┼č─▒m─▒m─▒z da toplumsal cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒nda de─či┼čmelere yol a├žar.

  1. Zeka kesin olarak ├Âl├ž├╝lemedi─činden, bu alanda cinsiyet farkl─▒l─▒─č─▒n─▒n varl─▒─č─▒n─▒ ya da yoklu─čunu kan─▒tlamak zordur. Bu g├Âr├╝┼č, ideolojik olarak testlere kar┼č─▒ olan e─čitimciler, gazeteciler ya da siyaset├žiler taraf─▒ndan s─▒k s─▒k g├╝ndeme getirilmektedir.
  2. ┼×u iki nedenden biri nedeniyle hi├žbir fark yoktur: Birincisi, fark─▒n varl─▒─č─▒n─▒ destekleyen do─čru d├╝r├╝st evrimsel ya da ├ževresel bir kuram yoktur. ikincisi, ilk d├Ânemdeki testler fark olmad─▒─č─▒n─▒ g├Âsterecek kadar geli┼čkin testlerdir. Yani, alt testler eklenip ├ž─▒kar─▒lm─▒┼č ve hi├žbir cinsiyetin di─čerinden ├╝st├╝n ya da a┼ča─č─▒ olmad─▒─č─▒ g├Âsterilmi┼čtir.
  3. Cinsiyetler aras─▒nda ortalama farkl─▒l─▒klar─▒ olmasa da, u├žlarda farkl─▒l─▒k vard─▒r. Erkekler ├žan e─črisinin her iki ucunda daha fazla temsil ediliyor g├Âr├╝nmektedirler. En zekiler erkekler aras─▒ndad─▒r ve en ├žok s─▒nananlar da onlard─▒r. Bu da, ortalaman─▒n ayn─▒, ama erkekler i├žin da─č─▒l─▒m─▒n daha geni┼č oldu─čunu g├Âsterir.
  4. Genelde zekay─▒ olu┼čturan t├╝m yetenekler a├ž─▒s─▒ndan, ├žok say─▒da g├Âsterilebilir ve tekrarlanabilir cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒ vard─▒r. Bunlar evrimle a├ž─▒klanabilecek bir nedene ba─čl─▒d─▒r.
  5. Ortaya ├ž─▒kan cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒ ger├žek de─čildir. ├ť├ž nedenle ortaya ├ž─▒karlar: ─░lk olarak, k─▒zlara al├žakg├Ân├╝ll├╝, erkeklere h─▒rsl─▒ olmalar─▒ ├Â─čretilir. Bu sosyal mesaj da onlar─▒n testlere farkl─▒ yakla┼čmalar─▒na yol a├žar. ─░kinci olarak, k─▒zlar─▒n zeki olmas─▒ toplumsal bir zorunluluk gibi g├Âr├╝lmedi─činden (├Âzellikle e┼č se├žmede), e─čitime ve beceri geli┼čtirmeye daha az yat─▒r─▒m yaparlar. Son olarak da, kad─▒nlar erkeklere g├Âre duygusal olarak daha az dengeli olduklar─▒ i├žin endi┼čeleri test performanslar─▒na yans─▒r. Dolay─▒s─▒yla, ortaya ├ž─▒kan herhangi bir farkl─▒l─▒k altta yatan ger├žekli─či yans─▒tmaz.
  6. Cinsiyetler aras─▒nda, 15 ya┼č─▒ndan sonra erkekler lehine dikkat ├žekmeye ba┼člayan d├Ârt-sekiz puanl─▒k bir ├╝st├╝nl├╝kle ger├žek bir farkl─▒l─▒k vard─▒r. Ergenlikten ├Ânce, asl─▒nda k─▒zlar ├╝st├╝nd├╝r. Cinsiyetler aras─▒ndaki farkl─▒l─▒k, uzamsal zekada en fazlad─▒r. Farkl─▒l─▒k erkekle kad─▒n aras─▒nda beyin boyutundaki farkl─▒l─▒kta da (beden ├Âl├ž├╝s├╝ne g├Âre d├╝zeltilmi┼č fark) kendini g├Âsterir. Dahas─▒, bu “ger├žek” farkl─▒l─▒k erke─čin sanatta, i┼č d├╝nyas─▒nda, e─čitimde ve bilimdeki ├╝st├╝nl├╝─č├╝n├╝ “a├ž─▒klar”.
─░lginizi ├çekebilir:   Psikologlar zeka konusunda ne d├╝┼č├╝n├╝yor?

Bir fark var

Zekada cinsiyetler aras─▒ farkl─▒l─▒─č─▒n ger├žek ve ├Ânemli oldu─čunu dillendirenler vard─▒r. Bunlar be┼č sav ileri s├╝rerler.

ÔÇó Zaman, k├╝lt├╝r ve t├╝rlere g├Âre hep benzer farkl─▒l─▒klar g├Âzlemlenmi┼čtir (dolay─▒s─▒yla, bunlar ├Â─črenilmi┼č olamaz).

ÔÇó Belli farkl─▒l─▒klar evrimsel uzmanla┼čma temelinde (avc─▒/sava┼č├ž─▒ ve toplay─▒c─▒/ bak─▒c─▒/e─čitimci) tahmin edilebilir durumdad─▒r.

ÔÇó Beyindeki farkl─▒l─▒klar do─čum ├Âncesi cinsiyet hormonlar─▒yla belirlenir; daha sonra da, hormonlar yetenek profillerini etkiler (├Ârne─čin, uzamsal zeka ├Âstrojenle bast─▒r─▒l─▒r, hormon yerine koyma tedavisi s├Âzel belle─či korur).

ÔÇó Cinsiyet tiplemeli etkinlik toplumsal cinsiyet-rol fark─▒ndal─▒─č─▒ndan ├Ânce ortaya ├ž─▒kar. K─▒zlar 2 ya┼č─▒na geldiklerinde daha iyi konu┼čurlar, o─članlarsa yap─▒-in┼ča i┼člerinde daha iyidir. Bu, ├Â─črenilen bir ┼čey de─čildir.

ÔÇó ├çevresel etkiler (├Ârne─čin beklentiler, deneyim e─čitimi) minimum d├╝zeydedir. Bunlar farkl─▒l─▒klar─▒ a┼č─▒r─▒la┼čt─▒rabilir (ya da belki azalt─▒r).

Do─ča m─▒ ├ževre mi?

├ço─ču k├╝lt├╝rde erkekler ara├žsal (iddial─▒, yar─▒┼čmac─▒, ba─č─▒ms─▒z), kad─▒nlarsa etkileyici (i┼čbirli─čine giren, duyarl─▒, destekleyici) kabul edilir. Ama t├╝m├╝nde b├Âyle de─čildir. Kimi k├╝lt├╝r farkl─▒l─▒klar─▒n─▒n biyolojik farkl─▒l─▒klardan kaynaklan─▒yor olabilece─či, ancak toplumsal etmenlerin bunu ge├žersiz k─▒ld─▒─č─▒ ├Âne s├╝r├╝lmektedir. Biyoloji bir kader de─čildir. Medya, toplumsal cinsiyet rol├╝ geli┼čimini g├╝├žl├╝ bi├žimde etkilemekle su├žlanm─▒┼čt─▒r.

Son 30-40 y─▒ld─▒r, toplumsal cinsiyet farkl─▒l─▒klar─▒n─▒n ortaya ├ž─▒k─▒┼č─▒ ├╝zerine ├že┼čitli kuramlar ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. Sosyal ├Â─črenme kuram─▒, ├žocuklar─▒n uygun cinsiyet rol├╝ davran─▒┼č─▒n─▒ ya┼čamlar─▒n─▒n ├Ânemli bir evresinde ├╝├ž t├╝r ├Â─črenme yoluyla kazand─▒klar─▒n─▒ ileri s├╝rer: do─črudan ├Â─čretme, taklit ve g├Âzlemsel ├Â─črenme. Toplumsal cinsiyet ┼čemas─▒ kurarru, ├žocuklara cinsiyetle ilgili olarak, onlara d├╝nyay─▒ tan─▒y─▒p, bu d├╝nyada davran─▒┼č sergilemelerine yard─▒mc─▒ olacak ┼čema diye adland─▒r─▒lan belli inan├ž, fikir ya da yap─▒lar olu┼čturmalar─▒n─▒n ├Â─čretildi─čini savunur.

─░nsanlar rol davran─▒┼člar─▒nda g├╝├žl├╝ bi├žimde erkek, di┼či ya da bunlar─▒n her ikisi (androgynous) ya da hi├žbiri (farkl─▒la┼čmam─▒┼č) olabilirler. Uzun s├╝re, androjininin “en iyi” ya da “en sa─čl─▒kl─▒” uzla┼čma oldu─ču d├╝┼č├╝n├╝lm├╝┼čt├╝r. Bu, g├╝n├╝m├╝zde “metroseks├╝el” ki┼či kavram─▒yla kar┼č─▒lanmaktad─▒r.

─░lginizi ├çekebilir:   Flynn Etkisi; ├ľ─črenciler art─▒k daha m─▒ zeki?

Bir cevap yaz─▒n