2 ┼×ubat 2020

─░li┼čkilerin son obsesyonu ”Sosyal Alerji”

Mevsimsel alerjiler gibi tekrar eden ve ka├ž─▒n─▒lmas─▒ zor olan davran─▒┼člar b├╝t├╝n├╝ olarak a├ž─▒klanan sosyal alerji, genellikle en ├žok zaman ge├žirdi─čimiz insanlarda kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒k─▒yor ve bu davran─▒┼člar devam ettik├že alerjimiz daha da k├Ât├╝le┼čiyor. Daha a├ž─▒k olarak anlatmak gerekirse, en sevdi─činiz arkada┼člar─▒n─▒z─▒, davran─▒┼člar─▒ndan ho┼članmad─▒─č─▒n─▒z ki┼čilerle de─či┼č toku┼č etti─činizi d├╝┼č├╝n├╝n, i┼čte durum tam olarak b├Âyle geli┼čiyor. Bu bazen kaba saba al─▒┼čkanl─▒klar ┼čeklinde kar┼č─▒n─▒za ├ž─▒k─▒yor, bazen egosantrik eylemler olarak, bazen de norm ihlalleri olarak kendini g├Âsteriyor. Ve bu rahats─▒zl─▒klar, sosyal alerjenlerin ├╝retti─či duygusal ve fiziksel belirtilere maruz kald─▒ktan yakla┼č─▒k birka├ž dakika sonra ortaya ├ž─▒kmaya ba┼čl─▒yor. Bir eylem bir defal─▒k yap─▒ld─▒─č─▒nda belki katlan─▒labilir oluyor ancak d├╝zenli olarak ger├žekle┼čti─činde, kula─č─▒n─▒za gelen sinek v─▒z─▒lt─▒s─▒ gibi fazlaca rahats─▒z edici olabiliyor.

Sosyal Alerjen T├╝rleri

ÔÇťDr. Michael CunningnamÔÇÖa g├Âre olumsuz duygusal tepki verdi─čimiz (bazen a┼č─▒r─▒) sosyal alerjenler, ├ževremizdeki ki┼čilerin bu davran─▒┼člar─▒ tamamen bize y├Ânelik yap─▒p yapmamas─▒na ve bu davran─▒┼člar─▒ bilerek yap─▒p yapmamalar─▒ kriterine g├Âre kendi aras─▒nda d├Ârt ├že┼čide ayr─▒l─▒yorÔÇŁ diyor Psikolojik Dan─▒┼čman Doktor ├ľyk├╝ ├ľz├╝ G├Âk├že ve ba┼čl─▒yor bu t├╝rleri s─▒ralamaya; ÔÇťBirinci ├že┼čit sosyal alerjenler, ki┼čilerin bilin├žli olarak birilerini rahats─▒z etmek i├žin yapmad─▒klar─▒ al─▒┼čkanl─▒klard─▒r. ├ľrne─čin, sesli sak─▒z ├ži─čnemek, y├╝ksek sesle konu┼čmak gibi. Ki┼čiler bu davran─▒┼člar─▒ rahats─▒z edici oldu─čunu bilerek ve isteyerek yapmazlar. Sadece buna al─▒┼čm─▒┼člard─▒r ve ├žo─čunlukla davran─▒┼člar─▒n─▒n rahats─▒z edici oldu─čunun fark─▒nda de─čillerdir. ─░kinci ├že┼čit alerjenler, bencilce yap─▒lan davran─▒┼člar─▒ kapsar. Bu davran─▒┼člar ki┼čiler taraf─▒ndan isteyerek ya da istemeyerek yap─▒labilir. Yani ki┼či rahats─▒z edici oldu─čunun fark─▒nda olabilir ya da olmayabilir. ├ľrne─čin bir ki┼činin duyars─▒z davranmas─▒, kendisi kahve i├žti─či halde size ikram etmemesi gibi. Di─čer bir sosyal alerji t├╝r├╝, norm ihlalleri oluyor. Norm ihlalleri, kural d─▒┼č─▒ ya da ortama uygun olmayan, kabul edilemez olan davran─▒┼člar. Yasak olan yerde sigara t├╝ketmek, araba kullan─▒rken telefondan mesaj yazmak ya da tiyatroda y├╝ksek sesle konu┼čmak gibi. Ki┼čiler bu davran─▒┼člar─▒ bilerek yaparlar ama ├Âzellikle bir ki┼čiye y├Ânelik de─čillerdir. Son sosyal alerjen t├╝r├╝ ise, bilerek bir ki┼čiyi rahats─▒z etmek i├žin yap─▒lan ve bazen sald─▒rganl─▒k da i├žerebilen davran─▒┼člar. Kaba konu┼čmak, ba─č─▒rmak ya da provokatif davran─▒┼člar sergilemek bu t├╝re ├Ârnek olabilir.ÔÇŁ

─░lginizi ├çekebilir:   G├╝nl├╝k Hayat─▒m─▒zda Bipolar Bozukluk

Ba┼ča ├ç─▒kmak Zor De─čil

Bir├žok ki┼či rahats─▒z edici huylar─▒ oldu─čundan habersiz olabilir. Di─čer bir taraftan ki┼čiye bir davran─▒┼č─▒n─▒n rahats─▒z edici oldu─čunu s├Âylemek de zor gelebilir. Ama bunu dolayl─▒ ve incitici olmadan yapman─▒n yollar─▒ da pek tabii var. E─čer rahats─▒z olunan davran─▒┼č ilk kez oluyorsa bu durumla ba┼ča ├ž─▒kmak daha kolay olur ama davran─▒┼č s├╝rekli hale gelip biz bu davran─▒┼ča daha fazla maruz kal─▒rsak sosyal alerjimiz de artar. Bu konuda fark─▒ndal─▒k becerilerimiz olduk├ža ├Ânemlidir. Kendi i├žsel rahats─▒zl─▒─č─▒m─▒za odaklanarak, tam olarak neden ve nas─▒l rahats─▒z oldu─čumuzu belirlemeli ve bu rahats─▒zl─▒─č─▒m─▒z─▒ ÔÇťbenÔÇŁ dilinde kar┼č─▒m─▒zdaki ki┼čiye aktarmal─▒y─▒z. ÔÇťBiliyorum i┼čin ├žok fazla telefon kullanman─▒ gerektiriyor. Heyecanlan─▒p y├╝ksek sesle konu┼čuyorsun ama bu benim ofisime kadar duyuluyor. Benim i┼čimi yapmam─▒ engelliyorÔÇŁ gibi. Baz─▒ ortamlar ya da ki┼čilere kar┼č─▒ sosyal alerjimiz oldu─čunu kabul ettikten sonra bu ki┼či ve ortamlara s─▒n─▒r koyma becerilerimiz ├Ânem kazan─▒r. Baz─▒ durumlarda stratejik olmak, bir ortama daha s─▒n─▒rl─▒ bir zaman ay─▒rmak i├žin oraya ge├ž gidip erken kalkmak ya da ├Âzellikle sorun ya┼čad─▒─č─▒m─▒z ki┼činin yan─▒na oturmamak gibi kendimizi korumaya ald─▒─č─▒m─▒z davran─▒┼člar da gerekebilir. Baz─▒ alerjiler mevsimsel de olabilir. ├ľrne─čin tatillerde ziyaret i├žin yanlar─▒na gitti─činiz akrabalar─▒n─▒zdan bir ya da birka├ž─▒na kar┼č─▒ sosyal alerji geli┼čtirdiyseniz, bunun ├Ânlemlerini ├Ânceden almakta yarar olur. Orada ne kadar zaman kalabilece─činizin ve tahamm├╝l seviyenizin fark─▒nda olmal─▒ ve ona g├Âre zaman planlaman─▒z─▒ yapmal─▒s─▒n─▒z.

Sosyal Antihistaminikler

Sosyal alerjik reaksiyonu ├Ânlemenin etkili bir yolu tabii ki maruz kalma s├╝renizi azaltmakt─▒r fakat bunlar─▒n i┼če yaramayaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝yorsan─▒z anda olmay─▒ deneyebilirsiniz. Anda olmak, ┼čimdiki an i├žerisinde ger├žekle┼čenlere dikkat etmeyi ve onlar─▒ yarg─▒lamaks─▒z─▒n kabul etmeyi i├žerir. Sosyal alerjenler sizi rahats─▒z etmeye ba┼člad─▒─č─▒nda, bu d├╝┼č├╝ncelerinizi de─čerlendirmeden ├Ânce kendi i├ž rahats─▒zl─▒─č─▒n─▒za dikkat edin. ─░├žinizde neler oluyor bir bak─▒n. Bu durum alerjenin sizi rahats─▒z etmesini engellemeyecek ancak ne kadar sinirlendirdi─čini fark etmenize ve etkilerinden ne kadar ├žabuk kurtulaca─č─▒n─▒z─▒ kontrol etmenize yard─▒mc─▒ olacakt─▒r. Sosyal alerjiler sizi y─▒pratabilir ve ili┼čkilerinizi strese dayan─▒kl─▒l─▒k testine d├Ân├╝┼čt├╝rebilir. Birka├ž basit ad─▒m sizi ili┼čkilerinizde sosyal alerjenlerle u─čra┼čmak yerine mutlu, sa─čl─▒kl─▒ bir ili┼čki ya┼čaman─▒z─▒ sa─člayacak hale getirebilir.

─░lginizi ├çekebilir:   ┼×iddetin alt─▒nda ne gibi nedenler yat─▒yor?

Bilin├žli Bir Bak─▒┼č A├ž─▒s─▒

Hazal Aktan, ÔÇťBilin├žli bir yakla┼č─▒m her durumda oldu─ču gibi burada da ├Ânemli bir etkiye sahipÔÇŁ diyor ve s├Âzlerine ┼č├Âyle devam ediyor; ÔÇťFark─▒ndal─▒kl─▒ bak─▒┼č a├ž─▒s─▒, kontrol├╝n├╝z alt─▒nda olanlar─▒ fark etmenize yard─▒mc─▒ olur ve kontrol edemedi─činiz ┼čeylere de kabul edici ┼čekilde yakla┼čman─▒z─▒ sa─člar. ├ľncelikle neleri kontrol edebildi─činizi ve neleri kontrol etmenizin m├╝mk├╝n olmad─▒─č─▒n─▒ fark edin. Sosyal alerjenleri durduramayabilirsiniz, ama baz─▒ ┼čeyler de sizin kontrol├╝n├╝zde. Mesela; sosyal alerji yaratan durum ki┼činin ├ž─▒kard─▒─č─▒ ses ise zaman zaman kulakl─▒kla m├╝zik dinlemeyi deneyebilirsiniz. Yapt─▒─č─▒n─▒z aktiviteye kar┼č─▒ tutumuysa, beraber ge├žirdi─činiz zaman i├žin ba┼čka bir aktivite planlamay─▒ deneyebilirsiniz. Bazen bu de─či┼čimleri yapamayaca─č─▒n─▒z durumlar da olabilir ve sosyal alerjenlere mecburen maruz kalabilirsiniz. Bu durumlarda da, kabul edici bir yakla┼č─▒m ile sosyal alerji etkisi yaratan ki┼čilerin davran─▒┼člar─▒n─▒ kontrol edemeyece─činiz d├╝┼č├╝ncesini benimseyin. Duruma bilin├žli bir ┼čekilde yakla┼čarak her ┼čeyin ak─▒┼čta oldu─čunu fark edin ve sizi rahats─▒z eden duygular─▒n─▒z─▒n da ak─▒p gitmesine izin verin. Bu, rahatlaman─▒z─▒ sa─člar.ÔÇŁ

─░REM ORHAN

Bir cevap yaz─▒n