23 ubat 2021

Deneysel Psikoloji belirli bir dal deildir

Psikolojinin Deneysel Taraf覺na Daha Yak覺n Bir Bak覺

襤nsanlar覺n davran覺lar覺n覺 ve d羹羹ncelerini etkileyen fakt繹rler nelerdir? Deneysel psikoloji, zihin ve davran覺lar覺 arat覺rarak bu sorular覺 cevaplamak i癟in bilimsel y繹ntemler kullan覺r. Deneysel psikologlar, insanlar覺n neden baz覺 eyleri yapt覺覺n覺 daha fazla 繹renmek i癟in deneyler yaparlar.

Deneysel Psikolojibelirli bir dal deildir, bunun yerine genellikle bilimsel eitim alan psikologlar覺n veri toplamak ve analiz etmek i癟in kulland覺覺 standart y繹ntem ya da teknikleri ifade eder.襤nsan davran覺覺n覺 anlamak i癟in bu benzersiz yakla覺m覺n t羹m psikoloji okullar覺 taraf覺ndan nas覺l kullan覺ld覺覺n覺 繹renmek i癟in okumaya devam edin.

Deneysel Psikoloji Tarihi

Deneyler her zaman psikoloji alan覺n覺n bir par癟as覺 olmutur.Modern psikolojinin babas覺 Wilhelm Wundt, 19. y羹zy覺l覺n balar覺ndaki deneylerinde matematiksel hesaplamalar覺 kulland覺.Y覺llar boyunca farkl覺psikologlardeneysel psikoloji alan覺n覺 gelitirdiler. rnein, deneysel psikoloji, y覺ld覺z profes繹rleri taraf覺ndan incelenen en 羹st psikoloji dallar覺ndan birisidir. Bir arat覺rma laboratuvar覺 kurulmas覺 ard覺ndan, ilk deneysel psikolojik ders kitab覺n覺 yay覺nlayan bilim adam覺 癟eitli deneyler yapt覺. Modern zamanlarda, deneysel psikologlar laboratuvar ve klinik temelli deneyler yapmak i癟in t羹m psikoloji okullar覺nda 癟al覺覺rlar.

Deneysel Psikolojinin Arkas覺ndaki Metodoloji

Deneysel Psikoloji titiz ve iyi kontrol edilen deneylere bal覺d覺r. Bu denemeler s覺ras覺nda, insan ve hayvan denekler d覺 uyaranlara maruz b覺rak覺l覺r ya da spesifik davran覺 talimatlar覺 verilir. Hemen hemen herkes, bir labirentte gezinmeye 癟al覺an bir fare veya bir bulmacay覺 anlamaya 癟al覺an primat gibi belirli deneylere ainad覺r. Bununla birlikte, insan deneyleri 癟ok daha karma覺kt覺r. rnein, deneysel psikolog yabanc覺 deikenleri, 癟evresel koullar覺 ve deneyci yanl覺l覺覺n覺 hesaba katmal覺d覺r. Ayr覺ca uygun bir numune boyutu se癟meli, ilemleri doru tan覺mlamal覺 ve salam istatistiksel analiz kullanmal覺d覺rlar. T羹mbilimsel psikoloji癟abalar覺n temellerinden biri olan akran incelemesine dayanabilmek i癟in, deneyler tamamen kontrol edilmeli ve m羹kemmel bir ekilde y羹r羹t羹lmelidir.

襤lginizi ekebilir:   Burnout bir hastal覺k m覺d覺r?

Deneysel Psikolojinin Arkas覺ndaki Bilim

Tek bir disiplinden daha fazlas覺d覺r. 羹nk羹 sosyal psikolojiden, eitim psikolojisine kadar her okul i癟in bilimsel arat覺rma i癟erir.Deneysel psikologlar vebilim adamlar覺ayn覺 temel d繹rt ilkeye inan覺rlar.襤lk olarak determinizm, t羹m fenomenlerin bir 癟eit sistematik nedene sahip olduu anlam覺na gelir.襤kincisi ampirizm, nesnel g繹zlemin 癟evremizdeki d羹nyay覺 yorumlaman覺n anahtar覺 olduu anlam覺na gelir.癟羹nc羹s羹 parsimony, bilim adamlar覺n覺n teorileri gelitirmek ve arat覺rmak i癟in minimalist bir yakla覺m覺 tercih ettii anlam覺na gelir.Yani, bilim Occam覺n ustura prensibini benimser, bu da en az varsay覺mlara sahip teorinin mant覺ksal sonu癟 olmas覺 gerektii anlam覺na gelir.Son olarak, d繹rd羹nc羹 ilke test edilebilirliktir.T羹m teoriler uygulanan yanl覺 y繹ntemler ile ampirik olarak test edilmelidir.

Deneysel Psikolojide Kullan覺lan Y繹ntemler

Peki, arat覺rmac覺lar insan akl覺 ve davran覺lar覺n覺 tam olarak nas覺l arat覺r覺yor? 襤nsan zihni 癟ok karma覺k olduu i癟in, nas覺l d羹羹nd羹羹m羹z, hareket ettiimiz ve hissettiimize katk覺da bulunan bir癟ok fakt繹r羹n arat覺r覺lmas覺 zor bir g繹rev gibi g繹r羹n羹yor.

Deneysel psikologlar insan davran覺lar覺n覺arat覺rmaki癟in 癟eitli farkl覺arat覺rma y繹ntemlerive ara癟lar覺 kullan覺rlar.

1. Deneyler

Baz覺 durumlarda, psikologlar farkl覺 deikenler aras覺nda neden-sonu癟 ilikisi olup olmad覺覺n覺 belirlemek i癟in deneyler yapabilirler.

Bir psikoloji deneyinin y羹r羹t羹lmesinintemelleri unlar覺 i癟erir:

  • Rastgelekat覺l覺mc覺lar覺 gruplaraatama
  • Operasyoneldeikenleritan覺mlama
  • Birhipotezgelitirmek
  • Ba覺ms覺z deikenlerinmanip羹le edilmesi
  • Ba覺ml覺 deikenlerin繹l癟羹lmesi

rnein, arat覺rmac覺lar uyku yoksunluunun bir s羹r羹 testindeki performans覺 etkileyip etkilemediine bakmak i癟in bir 癟al覺ma y羹r羹tebilirler. Deneyci, sonucu etkileyebilecek dier deikenleri kontrol edebilir, ancak daha sonra kat覺l覺mc覺lar覺n bir s羹r羹 testinden 繹nceki geceyi ald覺klar覺 uyku miktar覺n覺 deitirebilir.

T羹m kat覺l覺mc覺lar ayn覺 s羹r羹 testini bir sim羹lat繹r veya kontroll羹 bir kurs 羹zerinden alacakt覺r.

Arat覺rmac覺lar sonu癟lar覺 analiz ederek ba覺ms覺z deikende (uyku miktar覺) deikenin ba覺ml覺 deikende farkl覺l覺klara yol a癟覺p a癟mad覺覺n覺 (s羹r羹 testindeki performans) belirleyebilir.

Deneme birincil standart olmaya devam etmektedir, ancak psikolojik arat覺rmalarda vaka 癟al覺malar覺, korelasyon arat覺rmalar覺 ve doal g繹zlem gibi dier teknikler s覺kl覺kla kullan覺lmaktad覺r.

襤lginizi ekebilir:   Bir Psikoloa Gitmek

2. Vaka al覺malar覺

Vaka 癟al覺malar覺arat覺rmac覺lar覺n tek bir birey veya bir grup insan覺 derinlemesineincelemesineolanak tan覺r.

Bir 繹rnek olay incelemesi yaparken, arat覺rmac覺 konuyla ilgili m羹mk羹n olan her bir veri par癟as覺n覺 toplar, genellikle bir zaman diliminde ve 癟eitli durumlarda ilgi alan覺na giren kiiyi g繹zlemler. Bireylerin ge癟mii, aile tarihi, eitim, i ve sosyal yaam gibi ayr覺nt覺l覺 bilgileri de toplanmaktad覺r.

Bu t羹r 癟al覺malar genellikle denemenin m羹mk羹n olmad覺覺 durumlarda yap覺l覺r. rnein, bir bilim insan覺, ilgilenen kiinin laboratuarda 癟oalt覺lamayan benzersiz veya nadir bir deneyimi olduunda bir vaka 癟al覺mas覺 yapabilir.

3. 襤likisel Arat覺rma

Korelasyon 癟al覺malar覺, arat覺rmac覺lar覺n farkl覺 deikenler aras覺ndaki ilikilere bakmalar覺n覺 m羹mk羹n k覺lmaktad覺r. rnein, bir psikolog bir deikenin artt覺覺n覺, bir dierinin de azalmaya eilimli olduunu not edebilir. Bu t羹r 癟al覺malar ilikilere bakarken, nedensel ilikileri ima etmek i癟in kullan覺lamaz. Alt覺n kural, korelasyonun nedensellie eit olmamas覺d覺r.

4. Naturalist G繹zlem

Doal g繹zlem, arat覺rmac覺lara, doal ortamlar覺nda insanlar覺 g繹zlemleme f覺rsat覺 verir. Bu teknik, arat覺rmac覺lar覺n bir laboratuvar ortam覺n覺n kat覺l覺mc覺 davran覺lar覺 羹zerinde gereksiz bir etkisi olabileceine inand覺覺 durumlarda 繹zellikle yararl覺 olabilir.

Bir cevap yaz覺n