7 Ocak 2021

ocuklukta Yaanan Travmalar覺n Ruh Sal覺覺na Etkileri

襤nsanlar doduklar覺nda 癟aresizdir ve bak覺m覺n覺 yapacak baka kiilere muhta癟t覺r. ocuun ilk iliki kurduu kii, bak覺m覺n覺 yapan annesidir. Aile 癟ocuk i癟in g羹ven ve korunma alan覺d覺r. Ancak aile bireylerinden gelen bir tehdit, 癟ocuun bu d羹羹ncesini y覺kar ve 癟ocuun g羹venli d羹nya alg覺s覺 sars覺l覺r. ocuk istismar覺n覺n hangi t羹r羹 olursa olsun 癟ocukta ilk basta psikolojik y覺k覺ma ve var olan bilisel emalar覺n da覺lmas覺na neden olur (1). Aile 癟ocuklar覺n en g羹vende olduklar覺 yer olmas覺na kar覺n ayn覺 zamanda en 癟ok risk alt覺nda olduklar覺 yerdir. ocuklar istismara yabanc覺lardan daha fazla aileleri taraf覺ndan maruz kalmaktad覺r (2).

Olaan ba etme yollar覺 ile 羹stesinden gelinemeyecek denli a覺r olan ve 繹zellikle stres boyutlar覺n覺 aan sars覺c覺 yaant覺lar kiinin ruhsal yap覺s覺 羹zerinde etkiler b覺rak覺r. (3).

ocukluk 癟a覺nda kar覺la覺labilecek travmatik olaylar aras覺nda doal afetler, 繹l羹m, t覺bbi hastal覺klar gibi insanlardan ba覺ms覺z olaylar olabilecei gibi d繹v羹lme, eletirilme, ihmal, cinsel taciz gibi insan eliyle yap覺lan k繹t羹 muameleler say覺labilir. Bununla birlikte g繹r羹n羹te stres verici bir olay gibi durmasa da model 癟ocuk olarak yetitirilme, yarat覺c覺l覺覺n k覺s覺tlanmas覺 ve tek odakl覺 d羹羹nmeye al覺t覺r覺lma, duygu ve payla覺mdan yoksun aile ortam覺, anne ya da baban覺n tutars覺z davran覺lar覺 da travma etkisi yapabilmektedir (4).

ocukluk 癟a覺 travmalar覺 癟ocuun sal覺覺na, geliimine veya haysiyetine fiili olarak veya potansiyel bir zarara neden olan fiziksel ve duygusal k繹t羹 muamele, cinsel taciz ve ihmal t羹rlerini i癟erir (5). Bu olaylar覺n beklenmedik oluu, kiinin kontrol羹 d覺覺nda olmas覺 ve onda 癟aresizlik ve g羹癟s羹zl羹k duygular覺n覺 yaatmas覺 travmatik olaylar覺n ortak 繹zelliidir (6).


襤stismara maruz kalm覺 癟ocuklar hemen hemen t羹m geliim alanlar覺nda ruhsal ve davran覺sal sorunlar g繹stermektedir. 襤stismar覺n geliimsel sonu癟lar覺, ne kadar erken balad覺覺na ve s羹reen olup olmamas覺na bal覺d覺r (7). Travmayla ilikili belirtiler zamanla iddetini kaybeder gibi g繹r羹n羹rken, olaydan y覺llar sonra bile travmay覺 hat覺rlatan eyler y羹z羹nden ortaya 癟覺kabilir (8).

襤lginizi ekebilir:   Kiisel Onaylanma Yan覺lg覺s覺-Barnum Etkisi veya Fenomeni

ocukluk 癟a覺 travmalar覺n覺n gelecek yaamdaki psikopatoloji geliimine zemin haz覺rlad覺覺 yap覺lan 癟al覺malarla desteklenmektedir. Depresyon, panik bozukluu, alkol ve madde kullan覺m覺nda art覺, kiilik b繹l羹nmesi, uyum bozukluu gibi geni bir yelpaze i癟inde ruhsal hastal覺klar g繹r羹lebilir. Travma sonras覺 ortaya 癟覺kan tepkiler tek tip olmamakla birlikte, travma d覺覺nda farkl覺 nedenlerle de g繹r羹lebilir. (6). Bununla birlikte 癟ocukluk 癟a覺nda cinsel istismar ile kiilik b繹l羹nmesi, kendine zarar verme ve yeniden maduriyet aras覺ndaki iliki 癟eitli 癟al覺malarla ortaya konmutur (9).

ocukluk 癟a覺nda yaanan travmalar覺n yetikin yaamdaki etkilerinin, bilimsellii kan覺tlanm覺 psikoterapi y繹ntemleri ve uzman destei ile 羹stesinden gelmek m羹mk羹nd羹r.
ocukluk 癟a覺nda yaanan ihmal ve istismar覺n, farkl覺 psikopatolojik sorunlara etkide bulunduu yap覺lan arat覺rmalarda kan覺tlanm覺t覺r. Yapt覺覺m覺z arat覺rma sonucuna g繹re ise psikiyatrik tan覺 almada 癟ocukluk 癟a覺nda yaanan cinsel istismar覺n 繹nemli bir fakt繹r olduu sonu癟lardan biridir.

Bu sonu癟tan hareketle, uygulanan/uygulanacak tedavi s羹recinde bireylerin cinsel istismar yaant覺lar覺na odaklanman覺n 繹nemli olaca覺 s繹ylenebilir. Buna g繹re erikin psikiyatri hastalar覺nda bata cinsel istismar olmak 羹zere 癟ocukluk 癟a覺 travma yaant覺lar覺n覺n sorgulanmas覺 繹nemli kabul edilebilir (10).

Psikolog Esra Peker

  1. Pelendeciolu, B., Bulut, S. (2009). ocua Y繹nelik Aile 襤癟i Fiziksel 襤stismar. Abant 襤zzet Baysal niversitesi Dergisi. 1.9, 49-62
  2. Polat, O. (2007). T羹m Boyutlar覺yla ocuk 襤stismar覺; 1 Tan覺mlar. Ankara: e癟kin
  3. ar, V. (1998). K繹t羹ye kullan覺m ve 襤hmalle 襤likili Sorunlar. E. K繹rolu, C. G羹le癟 (Ed.). Psikiyatri Temel Kitab覺 i癟inde. Ankara: Hekimler Yay覺n Birlii. 823-834
  4. ar, V. (2009). Ruhsal Geliim. B. Kulaks覺zolu, R. T羹kel, A. 癟ok, 襤. Yarg覺癟, O. Yaz覺c覺. (Eds.). Psikiyatri i癟inde. 襤stanbul: 襤stanbul niversitesi Bas覺m ve Yay覺nevi. 48-56
  5. World Health Organisation (WHO), (2010). http://www.who.int/violence_injury_prevention/violence/child/en/ Eriim tarihi:17.09.2017
  6. Y羹ksel, . (2009). Travmatik Deneyimler ve Ruh Sal覺覺. B. Kulaks覺zolu, R. T羹kel, A. 癟ok, 襤. Yarg覺癟, O. Yaz覺c覺. (Eds.). Psikiyatri i癟inde. 襤stanbul: 襤stanbul niversitesi Bas覺m ve Yay覺nevi. 92-104
  7. Top癟u, S. (2009). Silinmeyen 襤zler; ocuk, Gen癟 ve Engellilerin 襤stismar ve 襤hmali. Ankara: Phoenix
  8. Herman, J. (2015). Travma ve 襤yileme; iddetin sonu癟lar覺 Ev 襤癟i 襤stismardan Siyasi Ter繹re. T. Tosun (癟ev.). 襤stanbul: Literat羹r Yay覺nlar覺.
  9. G繹lge, Z. B. (2005). Cinsel Travma Sonras覺 Oluan Ruhsal Sorunlar. N繹ropsikiyatri Arivi. 42(1-2-3-4), 19-28
  10. Peker, E. (2017). ocukluk a覺 Travmalar覺, Yetikinlik D繹neminde Balanma Bi癟imi ve z Anlay覺 Aras覺ndaki 襤likilerin 襤ncelenmesi. Y羹ksek Lisans Tezi. 襤stanbul. 襤stanbul Arel niversitesi, Sosyal Bilimler Enstit羹s羹
襤lginizi ekebilir:   Yalan makinesini alt edebilir misiniz?

Bir cevap yaz覺n