22 Mart 2021

├çocuk ve ┼×izofreni

┼×izofreni, ki┼čide ger├žeklerle olan ili┼čkilerin b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de azalmas─▒, d├╝┼č├╝nce, duygu ve davran─▒┼člarda ├Ânemli bozulmalar─▒n ortaya ├ž─▒kmas─▒ gibi belirtiler g├Âsteren bir bozukluktur. ┼×izofrenide ger├žekler ili┼čkide a─č─▒r bir bozukluk vard─▒r. ÔÇťbenÔÇŁ ile ÔÇť├ževreÔÇŁ s─▒n─▒rlar─▒ bozulmu┼čtur. Ki┼čilerin kendilerini, hareketlerinin ve d├╝┼č├╝ncelerini telepati ya da ─▒┼č─▒nlar yoluyla d─▒┼č g├╝├žler taraf─▒ndan y├Ânetiliyor gibi hissetmesi durumlar─▒ s├Âz konusudur. Semptomlar ya bir ka├ž g├╝n i├žerisinde akut olarak ba┼člar ya da aylar, y─▒llar i├žinde yava┼č yava┼č geli┼čir. 7 ya┼č ├Âncesinde kesin tan─▒ konulamaz. ┼×izofreni hastal─▒─č─▒ olan ├žocuk ve ergenlerde beyin i┼člev bozukluklar─▒ g├Âr├╝lmektedir.

Zeka, bellek ve alg─▒sal motor becerilerinin ├Âl├ž├╝m├╝nde ergenlik ya da yeti┼čkin d├Ânem ba┼člang─▒├žl─▒ ┼čizofrenili hastalara oranla daha belirgin eksiklikler oldu─ču bulunmu┼čtur. Beyin i┼člev bozukluklar─▒nda do─čum sonras─▒ hasarlar da etkili olmu┼čtur. Ergenlik ├Âncesi d├Ânemde ┼čizofreni olduk├ža nadirdir. Erkeklerde k─▒zlara oranla daha k├╝├ž├╝k ya┼člarda tan─▒ konulmaktad─▒r. 5 ya┼čtan ├Ânce tan─▒ konuldu─ču ├žok nadir g├Âr├╝l├╝r. Hasta ├žocuklar─▒n ebeveynlerinde ┼čizofreni yayg─▒nl─▒─č─▒ olas─▒d─▒r. Bu oran yeti┼čkin d├Ânemde ba┼člayan ┼čizofrenili hastalar─▒n ebeveynlerinden yakla┼č─▒k 2 kat daha fazlad─▒r. ├çocuklarda ┼čizofreni tan─▒ ├Âl├ž├╝tleri yeti┼čkinlerle ayn─▒d─▒r. Sadece i┼člevsellikte gerileme yerine ├žocukta beklenen sosyal ve akademik i┼člevsellik d├╝zeylerini kazanamama s├Âz konusudur.

┼×izofreni belirtilerinin ├žocuk ve ergen ya┼člar─▒nda ba┼člayanlarda garip davran─▒┼člar, sosyal geri ├žekilme ve izolasyon olarak tan─▒mlan─▒r. Erken ya┼čta ┼čizofreni belirtilerinin ├Âncesinde okulda ba┼čar─▒s─▒zl─▒k, kastrasyon bozuklu─ču, ilgi azalmas─▒ ile birlikte d├Ânemler halinde seyreden depresif epizodlar g├Âr├╝lebilir.

Yeti┼čkin ba┼člang─▒├žl─▒ ┼čizofrenide g├Âr├╝len t├╝m belirtiler ├žocuklarda da g├Âr├╝lebilir. ├çocuk garip davran─▒┼člar ve uygunsuz duygulan─▒m g├Âsterdikten sonra ┼čizofreninin t├╝m tan─▒ ├Âl├ž├╝tlerini kar┼č─▒lamas─▒ aylar ya da y─▒llar alabilir. ─░┼čitme hal├╝sinasyonlar─▒ s─▒kl─▒kla ortaya ├ž─▒kar. Ele┼čtirel yorum yapan ├že┼čitli sesler duyabilirler. G├Ârsel hal├╝sinasyonlar b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒nda g├Âr├╝l├╝r ve s─▒kl─▒kla korkutucudur. Nedeni a├ž─▒klanamayan uygunsuz g├╝lme ve a─člamalar, ├ça─čr─▒┼č─▒mlarda kopukluk ve d├╝┼č├╝nce bozukluklar─▒ gibi belirtiler yayg─▒nd─▒r. Mant─▒ks─▒z d├╝┼č├╝nme ve d├╝┼č├╝nce yoksunlu─ču bulunur. ┼×izofrenili yeti┼čkinlerden farkl─▒ olarak ├žocuklarda konu┼čma i├žeri─činin fakirli─či bulunmaz.

─░lginizi ├çekebilir:   ┼×iddetin alt─▒nda ne gibi nedenler yat─▒yor?

Etiyolojileri; perinatal (gebelikle ilgili) , n├Ârogeli┼čimsel, n├Ârobiyolojik, genetik, psikososyal fakt├Ârlerdir. Biyolojik fakt├Ârler aras─▒nda dopamin, glutomat, serotonin oranlar─▒, beyin biyokimyas─▒nda bozukluk, geri madde hacim azalmas─▒, ventrik├╝ler hacimin artmas─▒, orta talamus b├Âlgesindeki hacmin azalmas─▒ s├Âz konusu olabilir. Genetik fakt├Ârler aras─▒nda ise ikiz ├žocuklardan biri ┼čizofreni ise di─čerinin de olma olas─▒l─▒─č─▒ toplum geneline g├Âre ├žok daha y├╝ksek olmas─▒ s├Âz konusudur. ┼×izofreninin bir sonraki nesle ge├ži┼č olas─▒l─▒─č─▒ (bir ebeveynin ┼čizofreni olmas─▒ durumunda) %10 civar─▒ndad─▒r. bili┼čsel anlamda dikkat eksikli─či, bellek bozuklu─ču, soyutlama bozuklu─ču, yarg─▒lama bozuklu─ču ├Â─črenme g├╝├žl├╝─č├╝ s├Âz konusu olabilir. Bu patoloji ├žok y├Ânl├╝ bir tedaviyi gerektirir.

Yazan:┬áG├Âzde ADIYAMAN

Bir cevap yaz─▒n