30 Ocak 2020

A┼čk─▒n Cellad─▒ – Bir psikolo─čun kaleminden

┼×├Âyle bir sahne d├╝┼č├╝n├╝n: birbirlerini tan─▒mayan ├╝├ž d├Ârt y├╝z ki┼čiye ├žift ├žift ayr─▒lmalar─▒ ve e┼člerine ┼ču bir tek soruyu tekrar tekrar sormalar─▒
s├Âyleniyor: ÔÇôNe istiyorsun?ÔÇô Daha basit bir ┼čey olabilir mi? Masum bir soru ve onun yan─▒t─▒.
Oysa ben, bu grup al─▒┼čt─▒rmas─▒n─▒n beklenmedik g├╝├žte duygular uyand─▒rd─▒─č─▒na defalarca tan─▒k olmu┼čumdur. ├ço─ču kez birka├ž dakika i├žinde
oda yo─čun bir heyecanla sars─▒l─▒r. Erkekler ve kad─▒nlar ÔÇô hem hi├ž de ├žaresiz ve yoksul olmayan, ba┼čar─▒l─▒, sa─čl─▒kl─▒, iyi giyimli, y├╝r├╝rken
─▒┼č─▒lt─▒lar sa├žan insanlar ÔÇô ta derinlerinde ├žalkant─▒lar ya┼čarlar. Sonsuza dek yitirmi┼č olduklar─▒ ki┼čilere ÔÇô ├Âlm├╝┼č ya da yanlar─▒nda olmayan anne ve
babalara, e┼člere, ├žocuklara, arkada┼člara ÔÇô seslenirler: ÔÇôSeni tekrar g├Ârmek istiyorum.ÔÇô ÔÇôSevgini istiyorum.ÔÇô ÔÇôBenimle gurur duydu─čunu bilmek istiyorum.ÔÇô ÔÇôSeni sevdi─čimi ve bunu sana hi├ž

s├Âylemedi─čim i├žin ne kadar pi┼čman oldu─čumu bilmeni istiyorum.ÔÇô ÔÇôD├Ânmeni istiyorum

├Âyle yaln─▒z─▒m ki.ÔÇô ÔÇôHi├ž ya┼čamad─▒─č─▒m ├žocuklu─čumu istiyorum.ÔÇô ÔÇôSa─čl─▒kl─▒ olmak, yeniden gen├ž olmak istiyorum. Sevilmek, say─▒lmak istiyorum. Ya┼čam─▒m─▒n bir anlam─▒ olsun istiyorum. Bir ┼čey

ba┼čarmak istiyorum. Umursanmak, ├Ânemli olmak, an─▒msanmak istiyorum.ÔÇô Ne ├žok istek. Ne ├žok ├Âzlem. Ve ne ├žok ac─▒, y├╝zeye ne kadar yak─▒n, yaln─▒zca birka├ž dakika derinde. Yazg─▒ ac─▒s─▒. Varolu┼č

ac─▒s─▒. Hep orada olan, ya┼čam zar─▒n─▒n hemen alt─▒nda s├╝rekli u─čuldayan ac─▒. Ula┼č─▒lmas─▒ b├Âylesine kolay olan ac─▒. Pek ├žok ┼čey ÔÇô basit bir grup al─▒┼čt─▒rmas─▒, birka├ž dakikal─▒k derin d├╝┼č├╝nce, bir

sanat yap─▒t─▒, bir vaaz, ki┼čisel bir kriz,bir kay─▒p ÔÇô bize en derindeki isteklerimizin hi├žbir zaman ger├žekle┼čemeyece─čini an─▒msat─▒r: gen├ž kalmak, ya┼članmay─▒ durdurmak,yitirdi─čimiz insanlar─▒n

d├Ânmesi, ebedi a┼čk─▒ bulmak, himaye edilmek, anlam ve ├Ânem kazanmak, ├Âl├╝ms├╝zl├╝─če kavu┼čmak.Ne zaman ki bu ula┼č─▒lmaz istekler t├╝m ya┼čam─▒m─▒za egemen olur, o zaman yard─▒m almak i├žin aileye,

dostlara, dine ÔÇô bazen de psikoterapistlere ÔÇô y├Âneliriz.

├ľyk├╝lerin t├╝m├╝nde ayn─▒ ├ž─▒─čl─▒k yank─▒lan─▒yor: ÔÇô─░stiyorum! ─░stiyorum!ÔÇô Hastalardan biri, ya┼čayan iki o─člunu ihmal ederken, ÔÇô├ľlen sevgili k─▒z─▒m─▒ geri istiyorum,ÔÇô diye hayk─▒r─▒yordu. Bir di─čeri,

lenf kanseri bedeninin her k├Â┼česine yay─▒l─▒rken, ÔÇôG├Ârd├╝─č├╝m her kad─▒n─▒ d├╝zmek istiyorum,ÔÇô diyordu ─▒srarla. Bir ba┼čkas─▒ ise, a├žmak cesaretini bulamad─▒─č─▒ ├╝├ž mektubun sanc─▒lar─▒yla k─▒vran─▒rken,

ÔÇôHi├ž ya┼čamad─▒─č─▒m ├žocuklu─čumu,annemi, babam─▒ istiyorum,ÔÇô diye yalvar─▒yordu. Kendinden otuz be┼č ya┼č gen├ž bir erke─če duydu─ču saplant─▒sal a┼čktan vazge├žemeyen ya┼čl─▒ bir kad─▒n da, ÔÇôSonsuza dek

gen├ž olmak istiyorum,ÔÇô diyordu.

Psikoterapinin ana maddesinin, ├žo─ču kez iddia edildi─či gibi bast─▒r─▒lm─▒┼č i├žg├╝d├╝sel y├Âneli┼čler ya da trajik bir ki┼čisel ge├žmi┼čin iyi g├Âm├╝lmemi┼č k─▒r─▒k d├Âk├╝k par├žalar─▒ de─čil, daima bu t├╝r bir

varolu┼č sanc─▒s─▒ oldu─čuna inan─▒yorum. Bu on hastan─▒n her biriyle s├╝rd├╝rd├╝─č├╝m terapideki ba┼čl─▒ca bilimsel varsay─▒m─▒m ÔÇô ki tekni─čim de bu varsay─▒m ├╝zerine kurulmu┼čtur ÔÇô temel kayg─▒lar─▒n,

insanlar─▒n ya┼čam─▒n ac─▒mas─▒z ger├žekleriyle yani varolu┼čun ÔÇôverileriyleÔÇô ba┼ča ├ž─▒kmak i├žin harcad─▒klar─▒ bilin├žli ve bilin├žsiz ├žabalardan kaynakland─▒─č─▒d─▒r. (Bu varolu┼č├žu perspektif ve ona

dayal─▒ bir psikoterapinin kuram ve uygulamas─▒, yazan Existential Psychotherapy (New York: Basic Books, 1980) adl─▒ kitab─▒nda ayr─▒nt─▒l─▒ olarak ele al─▒nmaktad─▒r.) Psikoterapi a├ž─▒s─▒ndan

├Âzellikle ├Ânem ta┼č─▒yan d├Ârt de─či┼čtirilemez ger├žek g├Âr├╝yorum: her birimiz ve sevdiklerimiz i├žin ├Âl├╝m├╝n ka├ž─▒n─▒lmazl─▒─č─▒; ya┼čam─▒m─▒z─▒ kendi irademizle bi├žimlendirme ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝z; nihai

yaln─▒zl─▒─č─▒m─▒z; ve son olarak, ya┼čam─▒n belirgin bir anlamdan yoksun olu┼ču. Bu veriler ne kadar ac─▒mas─▒z da g├Âr├╝nse, ayn─▒ zamanda akl─▒n ve kurtulu┼čun tohumlar─▒n─▒ ta┼č─▒rlar. Bu on psikoterapi

├Âyk├╝s├╝nde, varolu┼čun ger├žekleriyle y├╝zle┼čmenin ve bu ger├žeklerin g├╝c├╝n├╝ ki┼čisel de─či┼čim ve b├╝y├╝menin hizmetinde kullanman─▒n m├╝mk├╝n oldu─čunu g├Âstermeyi umuyorum.

Ya┼čam─▒n bu ger├žekleri aras─▒nda en a├ž─▒k olan─▒, sezgisel bi├žimde en kolay anla┼č─▒lan─▒ ├Âl├╝md├╝r. Erken bir ya┼čta, ├žo─ču kez san─▒ld─▒─č─▒ndan ├žok daha erken ├ža─člarda, ├Âl├╝m├╝n gelece─čini ve ondan

kurtulu┼č olmad─▒─č─▒n─▒ ├Â─čreniriz. Yine de, SpinozaÔÇÖn─▒n deyi┼čiyle, ÔÇôHer ┼čey kendi varl─▒─č─▒ i├žinde s├╝reklili─čini korumaya ├žabalar.ÔÇô ─░nsan─▒n ├Âz├╝nde, varolmay─▒ s├╝rd├╝rme dile─či ile ka├ž─▒n─▒lmaz ├Âl├╝m

bilinci aras─▒nda kesintisiz s├╝r├╝p giden bir ├žat─▒┼čma vard─▒r. ├ľl├╝m ger├že─čine uyum sa─člayabilmek i├žin, onu yads─▒ma ya da ondan ka├ž─▒p kurtulma yollar─▒ tasarlamakta ├╝st├╝m├╝ze yoktur.

├çocuklu─čumuzda,anne ve babalar─▒m─▒z─▒n peki┼čtirdi─či g├╝venin yan─▒ s─▒ra dini ve d├╝nyevi masallar─▒n da yard─▒m─▒yla ├Âl├╝m├╝ yads─▒r─▒z; sonralar─▒, onu bir canavar, bir kum adam, bir ┼čeytan gibi bir

varl─▒─ča d├Ân├╝┼čt├╝rerek ki┼čile┼čtiririz. Ne de olsa, e─čer ├Âl├╝m pe┼čimize d├╝┼čen bir varl─▒ksa ondan ka├ž─▒p kurtulman─▒n bir yolunu bulabiliriz; ├╝stelik ├Âl├╝m ta┼č─▒yan bir canavar ne kadar ├╝rk├╝t├╝c├╝

olursa olsun ger├že─čin kendisinden, yani insan─▒n kendi ├Âl├╝m├╝n├╝n tohumlar─▒n─▒ kendi i├žinde ta┼č─▒d─▒─č─▒ ger├že─činden, daha az ├╝rk├╝t├╝c├╝d├╝r. Daha sonra, ├žocuklar ├Âl├╝m korkusunu hafifletecek
ba┼čka y├Ântemler denerler: ├Âl├╝mle alay ederek onun zehrini al─▒rlar, g├Âz├╝pek davran─▒┼člarla ona meydan okurlar, ya da tereya─čl─▒ s─▒cak patlam─▒┼č m─▒s─▒rla akranlar─▒n─▒n g├╝ven veren beraberli─činde

hayalet ├Âyk├╝leri dinleyip korku filmleri izleyerek onu k├Âreltirler.Ya┼č─▒m─▒z b├╝y├╝d├╝k├že ├Âl├╝m├╝ kafam─▒zdan ├ž─▒karmay─▒ ├Â─čreniriz; dikkatimizi ba┼čka ┼čeylere veririz; ├Âl├╝m├╝ olumlu bir ┼čeye

d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r├╝z (├Âb├╝r tarafa g├Â├žmek, yuvaya d├Ânmek, Tanr─▒ÔÇÖya kavu┼čmak, nihayet huzur bulmak); y├╝reklendirici mitlerle onu yads─▒r─▒z; kal─▒c─▒ yap─▒tlarla, tohumumuzu ├žocuklar─▒m─▒z arac─▒la─č─▒yla

gelece─če g├Ândererek ya da tinsel s├╝reklilik vaat eden bir din sistemini benimseyerek ├Âl├╝ms├╝zl├╝─č├╝ yakalamaya ├žabalar─▒z. Pek ├žok ki┼či ├Âl├╝m├╝ yads─▒man─▒n b├Âyle a├ž─▒klanmas─▒na kar┼č─▒ ├ž─▒kar.
ÔÇôSa├žma!ÔÇô derler. ÔÇôBiz ├Âl├╝m├╝ yads─▒m─▒yoruz ki. Herkes ├Âlecek. Bunu biliyoruz.Ger├žekler apa├ž─▒k ortada. Ama bunun ├╝zerinde durman─▒n ne anlam─▒ var?ÔÇô Ger├žek ┼ču ki, biliyoruz ama bilmiyoruz. ├ľl├╝m

hakk─▒nda bir ┼čeyler biliyoruz, ak─▒l yoluyla ger├žekleri kavr─▒yoruz, ama, akl─▒m─▒z─▒n bizi ba┼ča ├ž─▒kamayaca─č─▒m─▒z dozda kayg─▒dan koruyan bilin├žd─▒┼č─▒ b├Âl├╝m├╝, ├Âl├╝m├╝n ├ža─čr─▒┼čt─▒rd─▒─č─▒ deh┼četi ay─▒r─▒p

safd─▒┼č─▒ b─▒rak─▒yor. Bu ay─▒rma i┼člemi bilin├žd─▒┼č─▒, g├Âzle g├Âr├╝lmeyen bir ┼čey, ama yads─▒ma mekanizmas─▒n─▒n bozulup ├Âl├╝m korkusunun olanca g├╝c├╝yle ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ nadir durumlarda,
onun varl─▒─č─▒na inanabiliyoruz. Bu ├žok seyrek, bazen ya┼čam boyunca yaln─▒zca bir ya da iki kez olabilir. Kimi zaman uyan─▒k durumda, bazen ├Âl├╝me k─▒l pay─▒ yakla┼čman─▒n ard─▒ndan, ya da sevilen

bir kimse ├Âld├╝─č├╝ zaman olur bu; ama ├Âl├╝m korkusu daha yayg─▒n olarak karabasanlarda y├╝zeye ├ž─▒karÔÇŽ

Karabasan, amac─▒na ula┼čamam─▒┼č bir d├╝┼čt├╝r; kayg─▒y─▒ ÔÇôdenetlemeyerekÔÇô uykunun bek├žisi rol├╝nde ba┼čar─▒s─▒z olmu┼č bir d├╝┼č. Karabasanlar g├Âr├╝n├╝r i├žerikleri bak─▒m─▒ndan farkl─▒ da olsalar her

karabasan─▒n temelindeki s├╝re├ž ayn─▒d─▒r: i┼členmemi┼č ├Âl├╝m korkusu muhaf─▒zlar─▒ndan kurtulup bilince f─▒rlam─▒┼čt─▒r. ÔÇôSahibini Arayan D├╝┼člerÔÇô ├Âyk├╝s├╝, ├Âl├╝m korkusunun ka├ž─▒p kurtulu┼čunun ve akl─▒n onu

denetim alt─▒nda tutmak i├žin harcad─▒─č─▒ son ├žabalar─▒n e┼čsiz bir kulis g├Âr├╝n├╝m├╝n├╝ veriyor: burada, MarvinÔÇÖin karabasan─▒ndaki her tarafa yay─▒lm─▒┼č karanl─▒k ├Âl├╝m imgeleri aras─▒nda ya┼čam─▒

─░lginizi ├çekebilir:   Konu┼čmad─▒─č─▒n─▒ ─░yile┼čtirebilir misin?

destekleyen, ├Âl├╝me meydan okuyan bir alet var d├╝┼č├╝ g├Ârenin ├Âl├╝mle cinsel bir d├╝elloya giri┼čmek i├žin kulland─▒─č─▒ parlak beyaz u├žlu baston. Cinsel eylem ├Âb├╝r ├Âyk├╝lerin kahramanlar─▒ taraf─▒ndan

da g├╝├žs├╝zle┼čmeyi, ya┼članmay─▒ ve yakla┼čan ├Âl├╝m├╝ defedecek bir t─▒ls─▒m gibi g├Âr├╝l├╝yor: ├Ârne─čin, gen├ž bir adam─▒n ├Âld├╝r├╝c├╝ kanserine inat, kar┼č─▒ konulmaz bir itkiyle giri┼čti─či rasgele cinsel

eylemler (ÔÇôTecav├╝z Yasal Olsayd─▒ÔÇŽÔÇô) ve ya┼čl─▒ bir adam─▒n art─▒k ya┼čamayan sevgilisinden gelmi┼č otuz y─▒ll─▒k sararan mektuplara s─▒ms─▒k─▒ tutunu┼ču (ÔÇôUsulca GitmeÔÇô). Yakla┼čan ├Âl├╝mle y├╝z y├╝ze kalan

kanser hastalar─▒yla ├žal─▒┼čt─▒─č─▒m uzun y─▒llar boyunca, onlar─▒n ├Âl├╝me ili┼čkin korkular─▒n─▒ hafifletmek i├žin benimsedikleri ├Âzellikle g├╝├žl├╝ ve yayg─▒n iki inan├ž ya da kuruntu dikkatimi ├žekmi┼čti.

Bir g├╝venlik duygusu yaratan bu inan├žlardan biri insan─▒n kendi ki┼čisel ├Âzelli─čine olan inanc─▒, di─čeri ise nihai bir kurtar─▒c─▒n─▒n varl─▒─č─▒na ili┼čkin inan├žt─▒r. Bunlar ÔÇôsabit yanl─▒┼č inan├žlar─▒ÔÇô

temsil etmeleri a├ž─▒s─▒ndan kuruntu kapsam─▒na girmekle birlikte, burada kuruntu terimini k├╝├ž├╝k d├╝┼č├╝r├╝c├╝ anlamda kullanm─▒yorum: bunlar herhangi bir bilin├ž d├╝zeyinde hepimizin i├žinde varolan ve

bu ├Âyk├╝lerin birka├ž─▒nda rol oynayan evrensel inan├žlard─▒r.

├ľzel olma, bir kimsenin insan biyolojisinin ola─čan yasalar─▒n─▒n ve yazg─▒n─▒n ├Âtesinde, dokunulmaz ve incitilemez oldu─ču inanc─▒d─▒r. Ya┼čam─▒n herhangi bir noktas─▒nda, hepimiz bir krizle kar┼č─▒

kar┼č─▒ya kalabiliriz: bu ciddi bir hastal─▒k, meslekte ba┼čar─▒s─▒zl─▒k veya bo┼čanma olabilir; ya da ÔÇôBenim Ba┼č─▒ma Gelece─čini Hi├ž D├╝┼č├╝nmemi┼čtimÔÇô ├Âyk├╝s├╝nde ElvaÔÇÖya oldu─ču gibi, c├╝zdan─▒n─▒ ├žald─▒rma

t├╝r├╝nden basit fakat insan─▒n s─▒radanl─▒─č─▒n─▒ bir anda a├ž─▒k├ža ortaya koyup ya┼čam─▒n s├╝rekli y├╝kselen bir sarmal olaca─č─▒ yolundaki yayg─▒n varsay─▒ma kafa tutan bir olay olabilir.

├ľzel oldu─čumuza inanmak i├žten i├že bir g├╝venlik duygusu sa─člarken, ├Âl├╝m├╝ yads─▒maya ili┼čkin di─čer ├Ânemli mekanizma ÔÇô nihai bir kurtar─▒c─▒ya inan├ž ÔÇô bir d─▒┼č g├╝├ž taraf─▒ndan s├╝rekli g├Âzetilip

korundu─čumuzu hissetmemize olanak verir. Sendelesek de, hasta da olsak, ya┼čam─▒n tam s─▒n─▒r─▒na da gelsek, inan─▒r─▒z ki bizi daima geri getirecek olan b├╝y├╝k ve her ┼čeye g├╝c├╝ yeten bir hizmetkar

vard─▒r.

Bu iki inan├ž sistemi, insanl─▒k durumuna verilen bu iki taban tabana z─▒t yan─▒t, birlikte bir diyalektik olu┼čturur. ─░nsan ya kahramanca bir kendine g├╝venle ├Âzerkli─čini vurgular ya da ├╝st├╝n

bir g├╝├žle kayna┼čma yoluyla g├╝venlik arar: yani belirir veya birle┼čir, ayr─▒l─▒r veya i├žine g├Âmer. Ya kendi kendinin ana babas─▒ olur ya da ebedi ├žocuk olarak kal─▒r. ├ço─čumuz, ├žo─ču zaman, ├Âl├╝m├╝n

bak─▒┼č─▒ndan tedirgince ka├ž─▒narak rahat─▒m─▒za bakar, k─▒s k─▒s g├╝l├╝p Woody AllenÔÇÖle ayn─▒ fikirde oldu─čumuzu s├Âyleriz: ÔÇô├ľl├╝mden korkmuyorum. Sadece geldi─či zaman orada olmak istemiyorum.ÔÇô Oysa

bir ba┼čka yol ÔÇô psikoterapiye uygulanabilen eski bir gelenek ÔÇô vard─▒r ki bize tam ├Âl├╝m bilincinin akl─▒m─▒z─▒ olgunla┼čt─▒r─▒p ya┼čam─▒m─▒z─▒ zenginle┼čtirdi─čini ├Â─čretir. Hastalar─▒mdan birinin
├Âl├╝m├╝n e┼či─čindeki s├Âzleri (ÔÇôTecav├╝z Yasal Olsayd─▒ÔÇŽÔÇô ├Âyk├╝s├╝nde),somut ├Âl├╝m ger├že─činin bizi yok etmesine kar┼č─▒n ├Âl├╝m fikrinin bizi kurtarabilece─čini ortaya koymaktad─▒r.

Varolu┼čun bir ba┼čka verisi olan ├Âzg├╝rl├╝k, bu on hastadan baz─▒lar─▒n─▒ bir ├ž─▒kmaz kar┼č─▒s─▒nda b─▒rakmaktad─▒r. ┼×i┼čman bir hasta olan Betty, beni g├Ârmeye gelmeden hemen ├Ânce ├ž─▒lg─▒nca yedi─čini ve

ofisimden ayr─▒l─▒r ayr─▒lmaz yine ├ž─▒lg─▒nca yemeyi planlad─▒─č─▒n─▒ bildirdi─či zaman,beni kendisinin denetimini ├╝stlenmeye ikna ederek kendi ├Âzg├╝rl├╝─č├╝nden vazge├žmeye kalk─▒┼č─▒yordu. Bir ba┼čka

hastan─▒n (ÔÇôA┼čk─▒n Cellad─▒ÔÇô ├Âyk├╝s├╝ndeki Thelma) t├╝m terapi s├╝reci, eski bir sevgiliye (ve terapiste) teslim olma temas─▒n─▒n ve benim ona kendi g├╝c├╝n├╝ ve ├Âzg├╝rl├╝─č├╝n├╝ yeniden kazanmas─▒na yard─▒m

amac─▒yla strateji aray─▒┼člar─▒m─▒n ├ževresinde d├Ân├╝yordu.

Bir veri olarak ├Âzg├╝rl├╝k, ├Âl├╝m├╝n tam antitezi gibi g├Âr├╝n├╝r. ├ľl├╝mden korkarken ├Âzg├╝rl├╝─č├╝ genellikle su g├Ât├╝rmez bir bi├žimde olumlu bir ┼čey olarak d├╝┼č├╝n├╝r├╝z. Bat─▒ uygarl─▒─č─▒n─▒n tarihi ├Âzg├╝rl├╝k

├Âzlemiyle kesintilere u─čram─▒┼č, hatta onun g├╝c├╝yle s├╝r├╝klenmi┼č de─čil midir? Oysa varolu┼č├žu bir bak─▒┼č a├ž─▒s─▒ndan ├Âzg├╝rl├╝k, g├╝ndelik deneyimlerin tersine, ya┼čam s├╝recimizi ebedi ve g├Ârkemli bir

plan─▒ olan bir evrende ge├žirmedi─čimizi ├Âne s├╝rmesi bak─▒m─▒ndan kayg─▒yla s─▒k─▒ s─▒k─▒ya ba─čl─▒d─▒r. ├ľzg├╝rl├╝k, insan─▒n kendi se├žimlerinden, eylemlerinden, kendi ya┼čam durumundan sorumlu oldu─ču

anlam─▒na gelir.

Sorumlu kelimesi ├že┼čitli bi├žimlerde kullan─▒labilmekle birlikte ben SartreÔÇÖ─▒n tan─▒m─▒n─▒ tercih ediyorum: sorumlu olmak, ÔÇôyarat─▒c─▒s─▒ olmakÔÇô demektir, yani her birimiz kendi ya┼čam plan─▒m─▒z─▒n

yarat─▒c─▒s─▒ olmak durumunday─▒z. Her ┼čey olma ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝z vard─▒r, yaln─▒zca ├Âzg├╝r olmama ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝z yoktur: SartreÔÇÖ─▒n dedi─či gibi, ├Âzg├╝rl├╝─če mahkumuz biz. Asl─▒nda baz─▒ filozoflar daha da

fazlas─▒n─▒ iddia etmektedir: insan akl─▒n─▒n yap─▒s─▒ her birimizi, d─▒┼č ger├žekli─čin yap─▒s─▒ndan, zaman─▒n ve uzay─▒n bi├žimleni┼činden bile sorumlu k─▒lar. Kayg─▒ i┼čte burada, kendi kendini

yap─▒land─▒rma fikrinde yatar: bizler belirgin bir yap─▒ arayan yarat─▒klar─▒z ve alt─▒m─▒zda hi├žbir ┼čeyin, hi├žbir temelin bulunmad─▒─č─▒n─▒ ima eden bir ├Âzg├╝rl├╝k kavram─▒ bizi ├╝rk├╝t├╝r.
Her terapist bilir ki terapideki ilk can al─▒c─▒ ad─▒m hastan─▒n kendi olumsuz ya┼čam durumunun sorumlulu─čunu ├╝stlenmesidir. ─░nsan, sorunlar─▒na kendisinin d─▒┼č─▒ndaki bir g├╝c├╝n ya da arac─▒n─▒n

neden oldu─čuna inand─▒─č─▒ s├╝rece terapinin bir etkisi olamaz. ├ľyle ya, e─čer sorun d─▒┼čar─▒da bir yerdeyse neden insan─▒n kendisini de─či┼čtirmesi gereksin?
De─či┼čtirilmesi ya da de─či┼č toku┼č edilmesi ÔÇô gereken, d─▒┼č d├╝nya, yani arkada┼člar, i┼č, e┼č gibi ┼čeylerdir. Nitekim ÔÇôUsulca GitmeÔÇô ├Âyk├╝s├╝nde, her ┼čeye burnunu sokan, m├╝tehakkim bir muhaf─▒z-

e┼čten yak─▒nan Dave, o hapishanenin in┼čas─▒ndan nas─▒l kendisinin sorumlu oldu─čunu kavray─▒p teslim edene dek terapide bir ilerleme kaydedememi┼čti.

Hastalar─▒n sorumluluk almaya direnme e─čilimi g├Âstermesi nedeniyle terapistler onlar─▒n kendi sorunlar─▒n─▒ nas─▒l kendilerinin yaratt─▒klar─▒n─▒ fark etmelerini sa─člayacak teknikler geli┼čtirmek

zorundad─▒rlar.Bu vakalar─▒n bir├žo─čunda kulland─▒─č─▒m g├╝├žl├╝ bir teknik, burada-ve┼čimdiÔÇÖye odaklanmay─▒ esas al─▒r. Hastalar, d─▒┼čar─▒daki ya┼čant─▒lar─▒nda kendilerini ├žileden ├ž─▒kartan insanlararas─▒

sorunlar─▒n ayn─▒lar─▒n─▒ terapi ortam─▒nda da yaratma e─čiliminde olduklar─▒ndan, dikkatimi hastan─▒n ge├žmi┼č ya da ┼čimdiki ya┼čam─▒ndaki olaylardan ├žok onunla benim aramda o anda olup bitenler

├╝zerinde yo─čunla┼čt─▒r─▒r─▒m. Terapi ili┼čkisinin (ya da, bir terapi grubunda, grubun ├╝yeleri aras─▒ndaki ili┼čkilerin) ayr─▒nt─▒lar─▒n─▒ inceleyerek bir hastan─▒n di─čer insanlar─▒n tepkilerini nas─▒l
etkiledi─čini hemen orada g├Âsterebilirim. ┼×├Âyle ki, Dave evlili─čine ili┼čkin sorunlar─▒n sorumlulu─čunu ├╝stlenmekten ka├ž─▒nabilse de, grup terapisinde do─črudan do─čruya kendisinden kaynaklanan

verilere kar┼č─▒ ├ž─▒kam─▒yordu: bir ba┼čka deyi┼čle, onun ketum, taciz edici, ka├žamak davran─▒┼člar─▒ grubun di─čer ├╝yelerini de kendisine kar┼č─▒ t─▒pk─▒ evde kar─▒s─▒n─▒n g├Âsterdi─či gibi tepki g├Âstermeye

itiyordu. Benzer bir bi├žimde, BettyÔÇÖnin (ÔÇô┼×i┼čman Bir Han─▒mÔÇô) terapisi de, Betty yaln─▒zl─▒─č─▒n─▒n sorumlulu─čunu o u├žuk, k├Âks├╝z Kaliforniya k├╝lt├╝r├╝ne y├╝kleyebildi─či s├╝rece etkisiz kalm─▒┼čt─▒.

Ancak ben, birlikte ge├žirdi─čimiz saatlerde, onun ki┼čisel d├╝zeye inmeyen, uzakla┼čt─▒r─▒c─▒, ├žekingen tutumunun terapide de nas─▒l ayn─▒ ki┼čisellikten uzak ortam─▒ yaratt─▒─č─▒n─▒ g├Âsterdikten sonrad─▒r

─░lginizi ├çekebilir:   ├çekingenlik Mi Yoksa Sosyal Fobi Mi?

ki kendi yaln─▒zl─▒─č─▒n─▒ yaratma sorumlulu─čunu ara┼čt─▒rmaya ba┼člayabilmi┼čti.

Sorumluluk ├╝stlenmek hastay─▒ de─či┼čim ge├židine sokmakla birlikte de─či┼čimle e┼čanlaml─▒ de─čildir. Ve bir terapist, i├žg├Âr├╝yle, sorumluluk almayla ve kendini ger├žekle┼čtirmeyle ne denli lgilenirse

ilgilensin, ger├žek aray─▒┼č─▒ daima de─či┼čimdir.

├ľzg├╝rl├╝k, bizim yaln─▒zca ya┼čam se├žimlerimizin sorumlulu─čunu ├╝stlenmemizi gerektirmekle kalmaz, ayn─▒ zamanda de─či┼čimin iradeye dayal─▒ bir eylem gerektirdi─čini de ├Âne s├╝rer. ─░rade, terapistlerin seyrek olarak a├ž─▒k├ža kulland─▒klar─▒ bir kavram olmakla birlikte, asl─▒nda bir hastan─▒n iradesini etkilemek i├žin ├žok ├žaba harcar─▒z. Anlaman─▒n ka├ž─▒n─▒lmaz
bir bi├žimde de─či┼čime yol a├žaca─č─▒n─▒ varsayarak (ve bu, inand─▒r─▒c─▒ deneysel destekten yoksun, d├╝nyevi bir inan├žt─▒r) durmaks─▒z─▒n a├ž─▒klar ve yorumlar─▒z. Y─▒llar s├╝ren a├ž─▒klama ve yorumlar de─či┼čimi ger├žekle┼čtirmede etkisiz kald─▒─č─▒ zaman, do─črudan do─čruya iradeye hitap etmeye ba┼člayabiliriz. ÔÇô├çaba da gereklidir. ├çaba g├Âstermek zorundas─▒n. D├╝┼č├╝nmenin ve analizin bir s─▒ras─▒ vard─▒r ama eylemin de bir s─▒ras─▒ vard─▒r.ÔÇô Bu do─črudan uyar─▒ da sonu├ž vermezse, terapist, bu ├Âyk├╝lerin tan─▒kl─▒k etti─či gibi, bir insan─▒n di─čer bir insan─▒ etkilemek i├žin
kullanabilece─či t├╝m bilinen y├Ântemleri kullanmak durumunda kal─▒r.B├Âylece, ├Â─č├╝t vererek, tart─▒┼čarak, k─▒zd─▒rarak, tatl─▒ s├Âzlerle kand─▒rarak, d├╝rterek, yalvararak ya da yaln─▒zca katlanarak, hastan─▒n nevrotik d├╝nyas─▒n─▒n d├╝ped├╝z yorgunluktan y─▒k─▒l─▒p gidece─čini umut ederim. Eylemin itici g├╝c├╝ olan irade yoluylad─▒r ki ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝z icra edilmi┼č olur. ─░radeye dayanan hareketin iki a┼čamadan olu┼čtu─čunu d├╝┼č├╝n├╝yorum: ki┼či bir ┼čeyi dilekle ba┼člat─▒r ve kararla ger├žekle┼čtirir. Baz─▒ insanlar bir t├╝r istek t─▒kan─▒kl─▒─č─▒ ya┼čarlar; ne hissettiklerini de,ne istediklerini de bilmezler. Kendi fikirleri, d├╝rt├╝leri, e─čilimleri olmad─▒─č─▒ndan, ba┼čkalar─▒n─▒n arzular─▒na tutunan asalaklara d├Ân├╝┼č├╝rler. Bu t├╝r insanlar genellikle s─▒k─▒c─▒d─▒r. Betty de kendi arzular─▒n─▒ bast─▒rd─▒─č─▒ i├žin s─▒k─▒c─▒yd─▒ ve di─čer insanlar ona istek ve d├╝┼č g├╝c├╝ sa─člamaktan usan─▒yorlard─▒.

Baz─▒ hastalar da karar veremezler. Ne istediklerini ve ne yapmalar─▒ gerekti─čini tam olarak bildikleri halde eyleme ge├žemezler ve karar kap─▒s─▒n─▒n ├Ân├╝nde bir a┼ča─č─▒ bir yukar─▒ dola┼čarak azap ├žekerler. ÔÇô├ť├ž A├ž─▒lmam─▒┼č MektupÔÇôtaki Saul, akl─▒ ba┼č─▒nda her insan─▒n mektuplar─▒ a├žaca─č─▒n─▒ biliyordu, ama mektuplar─▒n uyand─▒rd─▒─č─▒ korku iradesini felce u─črat─▒yordu. Thelma (ÔÇôA┼čk─▒n Cellad─▒ÔÇô) a┼čk saplant─▒s─▒n─▒n ya┼čam─▒n─▒ ger├žeklikten yoksun k─▒ld─▒─č─▒n─▒ biliyordu. Kendi deyi┼čiyle, ya┼čam─▒n─▒ sekiz y─▒l ├Âncesinde ya┼čad─▒─č─▒n─▒ ve bundan kurtulmak i├žin bu ├ž─▒lg─▒nca sevdadan vazge├žmesi gerekti─čini biliyordu. Ama bunu yapam─▒yor ya da yapmak istemiyor ve benim iradesini g├╝├žlendirip harekete ge├žirme yolundaki t├╝m ├žabalar─▒ma ┼čiddetle direniyordu.Karar vermek, baz─▒lar─▒ varolu┼čun ├Âz├╝ne kadar inen pek ├žok nedenle g├╝├žt├╝r. John GardnerÔÇÖ─▒n Grendel adl─▒ roman─▒nda yaratt─▒─č─▒ bilge bir adam, ya┼čam─▒n gizleri ├╝zerindeki d├╝┼č├╝ncelerini iki basit fakat korkun├ž
├Ânermeyle ├Âzetler: ÔÇôHer ┼čey solup gider: her se├ženek di─čerlerini safd─▒┼č─▒ b─▒rak─▒r.ÔÇô ─░lk ├Ânermeden, yani ├Âl├╝mden, zaten s├Âz etmi┼čtim. ─░kincisi, yani se├ženeklerin birbirlerini safd─▒┼č─▒ b─▒rakmas─▒, karar vermenin neden g├╝├ž oldu─čunu anlamak i├žin ├Ânemli bir anahtard─▒r. Her karar ka├ž─▒n─▒lmaz bir bi├žimde feragate yol a├žar: her evet i├žin bir de hay─▒r olmas─▒ gerekir, her karar ├Âb├╝r se├ženekleri safd─▒┼č─▒ b─▒rak─▒r ya da ├Âld├╝r├╝r. (─░ngilizce karar vermek anlam─▒na gelen decide kelimesinin k├Âk├╝,hamicide (adam ├Âld├╝rme, katil) ve suicide (intihar) kelimelerinde oldu─ču
gibi ÔÇô├Âld├╝rmekÔÇô anlam─▒na gelir. (├ç. N.)) Thelma da sevgilisiyle ili┼čkisini bir kez daha canland─▒rma olas─▒l─▒─č─▒na, bu olas─▒l─▒k son derece k├╝├ž├╝k olsa da, s─▒k─▒ca tutunuyordu, ├ž├╝nk├╝ bu olas─▒l─▒ktan vazge├žmek ├Âl├╝m anlam─▒na geliyordu.

├ť├ž├╝nc├╝ bir veri olan varolu┼čsal yaln─▒zl─▒k, insan─▒n kendisiyle di─čerleri aras─▒ndaki a┼č─▒lmaz bo┼čluktur, ki┼čiler aras─▒ndaki derin ve doyurucu ili┼čkilerde bile varolan bir bo┼čluk. ─░nsan yaln─▒zca ba┼čka varl─▒klardan de─čil, kendi d├╝nyas─▒n─▒ olu┼čturdu─ču ├Âl├ž├╝de d├╝nyadan da yal─▒t─▒lm─▒┼č durumdad─▒r.

Bu yaln─▒zl─▒─č─▒n di─čer iki t├╝r yaln─▒zl─▒ktan, ki┼čilerin aras─▒ndaki ve ki┼činin i├žindeki yaln─▒zl─▒ktan ay─▒rt edilmesi gerekir.─░nsan ki┼čiler aras─▒ yaln─▒zl─▒─č─▒, yak─▒n sosyal etkile┼čime olanak veren
sosyal becerilerden ya da ki┼čilik yap─▒s─▒ndan yoksun olmas─▒ halinde ya┼čar.Ki┼činin i├žindeki yaln─▒zl─▒k ise benli─či olu┼čturan par├žalar─▒n birbirinden kopmas─▒ halinde, ├Ârne─čin insan─▒n duygular─▒n─▒ bir olay─▒n an─▒s─▒ndan kopar─▒p ay─▒rd─▒─č─▒ zaman oldu─ču gibi, ortaya ├ž─▒kar. Bunun en a┼č─▒r─▒ ve dramatik bi├žimi olan b├Âl├╝nm├╝┼č ki┼čilik, nispeten seyrek g├Âr├╝l├╝r (ama giderek daha yayg─▒n bir bi├žimde tan─▒nmaktad─▒r); g├Âr├╝ld├╝─č├╝ zaman da terapist, benim MargeÔÇÖ─▒n tedavisinde (ÔÇôTerapide Tek E┼člilikÔÇô) kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒m gibi, hangi ki┼čili─či benimseyece─čine ili┼čkin sersemletici
bir ├ž─▒kmazla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kal─▒r.

Varolu┼čsal yaln─▒zl─▒─č─▒n ger├žek bir ├ž├Âz├╝m├╝ olmamakla birlikte,terapistler sahte ├ž├Âz├╝mlerin ├Ân├╝ne ge├žmek durumundad─▒r. Ki┼činin yaln─▒zl─▒ktan kurtulma ├žabalar─▒ di─čer insanlarla ili┼čkilerini baltalayabilir. Pek ├žok dostluk ya da evlilik, insanlar─▒n birbiriyle ili┼čki kurmas─▒ ve birbirini sevmesi yerine, bir ki┼činin bir di─čerini yaln─▒zl─▒─ča kar┼č─▒ bir kalkan olarak kullanmas─▒ nedeniyle ba┼čar─▒s─▒zl─▒─ča u─čram─▒┼čt─▒r. Varolu┼čsal yaln─▒zl─▒─ča bir ├ž├Âz├╝m getirmek amac─▒n─▒ ta┼č─▒yan ve bu ├Âyk├╝lerin bir├žo─čunda rastlanan yayg─▒n ve g├╝├žl├╝ bir yakla┼č─▒m da birle┼čmedir, yani ki┼činin kendi s─▒n─▒rlar─▒n─▒ yumu┼čatmas─▒, bir ba┼čkas─▒n─▒n i├žinde eriyip gitmesidir. Birle┼čmenin g├╝c├╝, bilin├žalt─▒ alg─▒lama deneylerinde, ÔÇôAnnemle ben birizÔÇô mesaj─▒n─▒n bir ekranda bilin├ž
d├╝zeyinde alg─▒lanamayacak kadar ├žabuk bir bi├žimde g├Âr├╝n├╝p kaybolmas─▒n─▒n deneklerin kendilerini daha iyi, daha g├╝├žl├╝ ve iyimser hissettiklerini s├Âylemeleri ve hatta sigara tiryakili─či,

┼či┼čmanl─▒k ya da ergenlik d├Ânemi davran─▒┼č bozukluklar─▒ gibi sorunlar─▒n tedavisinde di─čer insanlardan daha iyi yan─▒t vermeleri (davran─▒┼čsal de─či┼čim sergilemeleri) sonucunu do─čurmas─▒yla ortaya

konulmu┼čtur.

Ya┼čam─▒n b├╝y├╝k paradokslar─▒ndan biri de insan─▒n benlik bilincinin kayg─▒ya yol a├žmas─▒d─▒r. Birle┼čme, bu bilinci bertaraf ederek kayg─▒y─▒ k├Âk├╝nden s├Âk├╝p atar. A┼č─▒k olan ve ve mutlu bir birle┼čme durumu ya┼čayan bir insan kendi benli─čini d├╝┼č├╝nmez ├ž├╝nk├╝ sorgulayan yaln─▒z ben (ve ona e┼člik eden yaln─▒zl─▒k kayg─▒s─▒) biz duygusu i├žinde eriyip gider. B├Âylece insan kayg─▒dan kurtulur ama kendisini de yitirir. ─░┼čte bu nedenle terapistler a┼č─▒k olmu┼č hastalar─▒ tedavi etmekten ho┼članmazlar. Terapi ile a┼čktaki birle┼čme hali birbiriyle uyu┼čmaz, ├ž├╝nk├╝ terapi s├╝reci, sonu├žta i├ž ├žat─▒┼čmalara rehberlik edecek olan sorgulay─▒c─▒ bir benlik bilincini ve kayg─▒y─▒ gerektirir.Ayr─▒ca, terapistlerin ├žo─ču gibi benim i├žin de a┼č─▒k olmu┼č bir hastayla ili┼čki kurmak g├╝├žt├╝r. ├ľrne─čin, ÔÇôA┼čk─▒n Cellad─▒ÔÇô ├Âyk├╝s├╝nde Thelma benimle ili┼čki kurmak istemiyordu: a┼čk saplant─▒s─▒ enerjisini t├╝m├╝yle t├╝ketiyordu. Tek ki┼čide odaklanan g├╝├žl├╝ sevgiden sak─▒n─▒n; bu, insanlar─▒n
bazen sand─▒─č─▒ gibi, a┼čk─▒n safl─▒─č─▒n─▒n kan─▒t─▒ de─čildir. B├Âyle her ┼čeyi d─▒┼čar─▒da b─▒rakarak bir kaps├╝le, hapsedilmi┼č ÔÇô kendi kendisiyle beslenen,ba┼čkalar─▒n─▒ umursamayan ve onlara bir ┼čey vermeyen ÔÇô bir a┼čk, kendi ├╝zerine ├ž├Âkmeye mahkumdur. A┼čk iki insan aras─▒nda parlayan bir tutku k─▒v─▒lc─▒m─▒ de─čildir yaln─▒zca; a┼čka d├╝┼čmekle a┼čk─▒n i├žinde ayakta durmak aras─▒nda sonsuz fark vard─▒r. A┼čk bir varolu┼č bi├žimidir, ÔÇö vurulmakÔÇô de─čil ÔÇôvermekÔÇôtir; bir tek insanla s─▒n─▒rlanm─▒┼č bir eylem de─čil genel anlamda bir ili┼čki kurma bi├žimidir.

─░lginizi ├çekebilir:   Teknolojinin Evlilik ├ťzerindeki Etkileri

Ya┼čam─▒m─▒z─▒ ├žift ├žift ya da gruplar i├žinde ge├žirmek i├žin ├žok ├žaba harcasak da, ger├že─čin ÔÇô yaln─▒z do─čdu─čumuz ve yaln─▒z ├Âlmek zorunda oldu─čumuz ger├že─činin ÔÇô ├Âzellikle ├Âl├╝me yakla┼č─▒rken ├╝rpertici bir berrakl─▒kla ortaya ├ž─▒kt─▒─č─▒ anlar vard─▒r. ├ľl├╝me yakla┼čan pek ├žok hastadan,├Âlmenin en korkun├ž yan─▒n─▒n onu yaln─▒z yapmak zorunda olmalar─▒ oldu─čunu duydum. Yine de, ├Âl├╝m an─▒nda bile, bir ba┼čkas─▒n─▒n t├╝m varl─▒─č─▒yla yan─▒m─▒zda olma iste─či bu yaln─▒zl─▒─č─▒n i├žine i┼čleyerek onu hafifletebilir.ÔÇôUsulca GitmeÔÇô ├Âyk├╝s├╝nde bir hastan─▒n dedi─či gibi, ÔÇôTeknende
yaln─▒z da olsan, yak─▒nlarda inip ├ž─▒kan di─čer teknelerin ─▒┼č─▒klar─▒n─▒ g├Ârmek her zaman avutucudur.ÔÇô Peki, e─čer ├Âl├╝m ka├ž─▒n─▒lmazsa, e─čer t├╝m yap─▒tlar─▒m─▒z, hatta t├╝m g├╝ne┼č sistemi bir g├╝n yok olup gidecekse, d├╝nya tesad├╝fi ise (yani, her ┼čey pekala ba┼čka t├╝rl├╝ de olabilir idiyse), e─čer d├╝nyay─▒ ve o d├╝nyan─▒n i├žindeki insani d├╝zeni insanlar kurmak zorundaysa, o zaman ya┼čam─▒n ne gibi bir kal─▒c─▒ anlam─▒ olabilir? Bu soru ├ža─čda┼č erkek ve kad─▒nlar─▒n huzurunu ka├ž─▒r─▒r ve pek ├žo─ču ya┼čamlar─▒n─▒n anlams─▒z ve ama├žs─▒z oldu─čunu hissettikleri i├žin terapiden yard─▒m umarlar. Bizler anlam arayan yarat─▒klar─▒z. Biyolojik bak─▒mdan sinir sistemimiz, beynin kendisine gelen uyaranlar─▒ otomatik olarak belli bir sistem i├žinde grupland─▒rmas─▒ esas─▒na g├Âre d├╝zenlenmi┼čtir.

Anlam ayn─▒ zamanda bir egemenlik duygusu da sa─člar: belli bir ├Âr├╝nt├╝den yoksun, geli┼čig├╝zel olaylar─▒n kar┼č─▒s─▒nda kendimizi ├žaresiz ve ┼ča┼čk─▒n hissetti─čimiz i├žin onlar─▒ d├╝zene koymaya ve bunu yaparken de onlar─▒n ├╝zerinde bir denetim duygusu kazanmaya ├žal─▒┼č─▒r─▒z. Daha da ├Ânemlisi, anlam, de─čerlerin ve dolay─▒s─▒yla davran─▒┼č kurallar─▒n─▒n kayna─č─▒n─▒ olu┼čturur: bu durumda ni├žin sorular─▒n─▒n (Ni├žin ya┼č─▒yorum?) yan─▒t─▒, nas─▒l sorular─▒na (Nas─▒l ya┼č─▒yorum?) bir yan─▒t getirir.Bu on psikoterapi ├Âyk├╝s├╝nde, ya┼čam─▒n anlam─▒ a├ž─▒k bir bi├žimde pek az tart─▒┼č─▒lmaktad─▒r. Anlam aray─▒┼č─▒, haz aray─▒┼č─▒na ├žok benzer ┼čekilde,dolayl─▒ olarak y├Ânlendirilmelidir. Anlam, anlaml─▒ etkinlikler sonucunda olu┼čur: do─črudan do─čruya ne kadar ard─▒na d├╝┼čersek onu bulmam─▒z
olas─▒l─▒─č─▒ da o kadar azal─▒r; anlam hakk─▒nda sorulabilecek mant─▒kl─▒ sorular daima yan─▒tlardan daha uzun ├Âm├╝rl├╝ olacakt─▒r. Ya┼čamda oldu─ču gibi terapide de anlam, ili┼čki ve y├╝klenimin bir yan ├╝r├╝n├╝d├╝r ve terapistler ├žabalar─▒n─▒ bu y├Ânde yo─čunla┼čt─▒rmal─▒d─▒r. ─░li┼čki, anlama ili┼čkin sorulara mant─▒kl─▒ bir yan─▒t getirmez ama onlar─▒ ├Ânemsiz k─▒lar.Varolu┼čsal ├ž─▒kmaz─▒n ÔÇô anlam ve kesinlikten yoksun bir evrende bunlar─▒ arayan bir varl─▒─č─▒n durumu ÔÇô psikoterapistlerin mesle─čiyle yak─▒n ili┼čkisi vard─▒r. Terapistler g├╝nl├╝k ├žal─▒┼čmalar─▒nda hastalar─▒yla ger├žek
bir ili┼čki kuracaklarsa, epey belirsizlik ya┼čarlar. Hastan─▒n kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kald─▒─č─▒ yan─▒tlanamaz sorular terapisti de ayn─▒ sorulara maruz b─▒rakmakla kalmaz, ayn─▒ zamanda terapist, benim ÔÇô─░ki Tebess├╝mÔÇô ├Âyk├╝s├╝nde yapmak zorunda kald─▒─č─▒m gibi, ├Âb├╝r insan─▒n ya┼čad─▒klar─▒n─▒n sonu├žta ge├žit vermez bir bi├žimde ki┼čisel ve bilinemez oldu─čunu kabul etmek zorunda kal─▒r.

Ger├žekten de belirsizli─če katlanma yetene─či bu mesle─čin bir ├Ânko┼čuludur.─░nsanlar terapistlerin hastalar─▒ sistematik ve g├╝venilir bir bi├žimde terapinin ├Ânceden tahmin edilebilen evrelerinden ge├žirip ├Ânceden bilinen bir hedefe y├Ânelttiklerini sanabilirler ama bu pek seyrek rastlanan bir durumdur: asl─▒nda, bu ├Âyk├╝lerin de tan─▒kl─▒k etti─či gibi, terapistler s─▒k s─▒k yalpalar, do─ča├žlama yapar ve el yordam─▒yla y├Ân bulmaya ├žal─▒┼č─▒rlar. Bir ideolojik ekole ve kat─▒ bir terapi sistemine sar─▒larak kesinli─če ula┼čman─▒n g├╝├žl├╝ ├žekicili─čine kap─▒lma e─čilimi tehlikelidir:
b├Âyle bir inan├ž etkin bir terapi i├žin gerekli olan, kesinlikten uzak, i├žten gelen, do─čal kar┼č─▒la┼čman─▒n ├Ân├╝n├╝ kesebilir. Psikoterapinin kalbi olan bu kar┼č─▒la┼čma, biri (her zaman olmamakla
birlikte genellikle hasta konumundaki) di─čerinden daha dertli iki ki┼či aras─▒ndaki s─▒cak, alabildi─čine insanca bulu┼čmad─▒r. Terapistlerin ikili bir rol├╝ vard─▒r: hastalar─▒n─▒n ya┼čam─▒n─▒ hem g├Âzlemek hem de ona kat─▒lmak zorundad─▒rlar. G├Âzlemci olarak, terapist hastaya gerekli temel rehberli─či sa─člamak i├žin yeterince nesnel olmal─▒d─▒r. Kat─▒l─▒mc─▒ olarak ise, hastan─▒n ya┼čam─▒na girer ve bu kar┼č─▒la┼čmadan etkilenir bazen de de─či┼čime u─črar.

Her bir hastan─▒n ya┼čam─▒na t├╝m├╝yle girmeyi se├žerken, terapist olarak ben de yaln─▒zca hastalar─▒m─▒n kar┼č─▒la┼čt─▒─č─▒ varolu┼č sorunlar─▒n─▒n ayn─▒lar─▒yla kar┼č─▒la┼čmakla kalmay─▒p bu sorunlar─▒ ayn─▒ sorgulama kurallar─▒ ├žer├ževesinde incelemeye haz─▒r olmak zorunday─▒m. Bilmenin bilmemekten, riske girmenin girmemekten daha iyi oldu─čunu; b├╝y├╝ ve yan─▒lsaman─▒n, ne kadar zengin, ne kadar ├žekici olsalar da sonunda insan ruhunu zay─▒flatt─▒─č─▒n─▒ varsaymak zorunday─▒m. Thomas HardyÔÇÖnin ┼ču g├╝├žl├╝ s├Âzlerini son derece ciddiye al─▒yorum: ÔÇôE─čer daha iyiye giden bir yol varsa, bu en k├Ât├╝ye eksiksiz bir bak─▒┼č─▒ gerektirir.ÔÇô G├Âzlemci ve kat─▒l─▒mc─▒ olarak oynanan bu ikili rol, terapisti hayli zorlar. Beni de bu on vakada h─▒rpalay─▒c─▒ sorularla kar┼č─▒ kar┼č─▒ya b─▒rakm─▒┼čt─▒.

├ľrne─čin, benden a┼čk mektuplar─▒n─▒ saklamam─▒ isteyen bir hastan─▒n, benim tam da kendi ya┼čam─▒mda ka├ž─▒nd─▒─č─▒m t├╝rden sorunlar─▒ ele almas─▒n─▒ bekleyebilir miydim? Onun benden daha ileriye gitmesine yard─▒mc─▒ olmak m├╝mk├╝n m├╝yd├╝? ├ľlmek ├╝zere olan bir adama, bir dul kad─▒na, ├žocu─čunu yitirmi┼č bir anneye ve do─ča├╝st├╝ d├╝┼čleri olan vesveseli bir emekliye, varolu┼ča ili┼čkin ac─▒mas─▒z sorular ÔÇô yan─▒tlar─▒n─▒ benim de bilmedi─čim sorular ÔÇô sormal─▒ m─▒yd─▒m? ├ľb├╝r ki┼čili─čini ├žok ba┼čtan ├ž─▒kar─▒c─▒ buldu─čum bir hastaya zaaf─▒m─▒ ve s─▒n─▒rlar─▒m─▒ belli etmeli miydim? D─▒┼č g├Âr├╝n├╝┼č├╝n├╝ itici buldu─čum ┼či┼čman bir han─▒mla d├╝r├╝st ve sevecen bir ili┼čki kurabilir miydim? Ya┼čl─▒ bir kad─▒n─▒, bilin├žlendirme ad─▒na, ak─▒ld─▒┼č─▒ fakat g├╝├ž verici ve avutucu bir a┼čk yan─▒lsamas─▒ndan
yoksun mu b─▒rakmal─▒yd─▒m? Ya da, kendi ├ž─▒karlar─▒ do─črultusunda hareket edemedi─či i├žin ├╝├ž a├ž─▒lmam─▒┼č mektup kar┼č─▒s─▒nda deh┼čete d├╝┼čen bir adama kendi irademi zorla kabul m├╝ ettirmeliydim?
Bu psikoterapi ├Âyk├╝lerinin hasta ve terapist kelimeleriyle dolu olmalar─▒ sizi yan─▒ltmas─▒n: bunlar her erke─čin, her kad─▒n─▒n ├Âyk├╝leridir. Hastalar her yerdedir; bu etiketin kullan─▒lmas─▒ b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de keyfi olup ├žo─ču kez hastal─▒─č─▒n vahametinden ├žok k├╝lt├╝rel, e─čitimsel ve ekonomik etmenlere ba─čl─▒d─▒r. Terapistler de hastalarla ayn─▒ ├Âl├ž├╝de bu varolu┼č sorunlar─▒yla y├╝zle┼čmek zorunda olduklar─▒ndan, mesleki yakla┼č─▒m─▒n bilimsel y├Ântem i├žin ├žok gerekli olan tarafs─▒z nesnelli─či burada ge├žerli de─čildir. Biz psikoterapistler yaln─▒zca anlay─▒┼čla kafa sallay─▒p hastalara kendi sorunlar─▒yla sebatla m├╝cadele etmelerini ├Â─č├╝tleyemeyiz. Onlara siz ve sizin sorunlar─▒n─▒z diyemeyiz. Bunun yerine bizden ve bizim sorunlar─▒m─▒zdan s├Âz etmeliyiz, ├ž├╝nk├╝ ya┼čam─▒m─▒z, varl─▒─č─▒m─▒z
daima ├Âl├╝me; sevgi yitiri┼če; ├Âzg├╝rl├╝k korkuya ve geli┼čme ayr─▒l─▒─ča per├žinlenmi┼čtir. Biz, hepimiz, bu i┼čin i├žinde birlikteyiz.

Bir cevap yaz─▒n